ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းတီႈလိၼ် ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊ ပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ဢၼ်ထုၵ်ႇႁူဝ်ပဝ်ႈ ပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇတႃႈပုင်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တင်းႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းပီႇ တုၸိတ်ႉပူဝ်ႇမူၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ် ယိုတ်းဢဝ်၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်တီႈ လိၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်မႃးၸဵမ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2010 ႁူဝ်ပဝ်ႈပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇတႃႈပုင်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လုင်းၸၢႆးၺုၼ်ႉ တင်းႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်း ပီႇတုၸိတ်ႉပူဝ်ႇ မူၼ်း(ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ၊ မိူင်းမႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း) ႁူမ်ႈၵၼ် ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်း မိူင်း၊ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတူင်ႇတၢင်ႇႁိမ်း ဝတ်ႉၵျွင်းတႃႈပုင်ႇ ဝၢၼ်ႈၵွင်းႁေႃ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတပ်ႉမၢၼ်ႈ ၶလယ 68 ဢၼ်မုင်ႈပေႃးသုတ်းသၢႆႁူသၢႆတႃ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသုမ်းတီႈလိၼ် ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊ။

တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းၼႃးလႄႈပဵၼ်တီႈ ပွႆႇ/လဵင်ႉဝူဝ်းၵႂၢႆး ၵူၼ်းမိူင်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ။ ၽွင်းၶဝ်မႃးႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ၼၼ်ႉ လွၵ်ႇငိုတ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈၸမ်ႈ/ၵွင်ႈ ငႃၵူၼ်းမိူင်းသေယိုတ်းဢဝ်၊ တီႈလိၼ်မၢင်တီႈၵေႃႈတဵၵ်းသိုဝ်ႉ ဢဝ်တီႈၵူၼ်းမိူင်း ၵႃႈထုၵ်ႇ-ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းၶၢႆပၼ်ၵုမ်ႇၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇဢေႊသၢမ်တူဝ် (AAA) လႄႈတင်းၶွမ်ႊပၼီႊ ၼိၼ်းၼိၼ်းၶၢႆႇ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ AAA သမ်ႉၶုတ်းဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ပႅတ်ႈ၊ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶုတ်းတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် (ပီ 2012)ၼႆႉ။ ယင်းလႆႈၶၢဝ်ႇဝွင်းဝႅင်းဝႃႈ တႃႇတေၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႆႉ တေၸႂ်ႉၶၢႆႉဝၢၼ်ႈၵူၼ်းထႅင်ႈ ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၼိၼ်းၼိၼ်းၶၢႆႇ သမ်ႉၽုၵ်ႇတူၼ်ႈယၢင် တင်(rubber)။

ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ- လွင်ႈဢၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈဢိူင်ႇ တင်းၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉပူဝ်ႇမူၼ်းၶဝ်ႁဵတ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် လူလၢႆ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းလႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇႁၼ်လီ၊ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ လႃးလႃး။ တီႈတႄႉမၼ်းၶဝ် ၸဝ်ႈယင်း ထုၵ်ႇလႆႈၸွႆႈပဵၼ်ႁူပဵၼ်တႃၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸွႆႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမီးတီႈၸႂ်ယႂ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈ ဢိင်၊ ထုၵ်ႇလီၽွင်းငမ်းၵူၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈမဵတ်ႉ တႃႇထမ်း/ တြႃးၵွၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းလိၵ်ႈတၢင်ႇထိုင်ၸုမ်းပႃႇတီႇ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP ႁႂ်ႈၸွႆႈၵႄႈ လိတ်ႈပၼ်ၼႆယူႇ။

ၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၾၢႆႇဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၾၢႆႇတီႈလိၼ်၊ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းလႄႈၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ၸိူဝ်းမီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈပၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈဢိူင်ႇ လုင်းၸၢႆးၺုၼ်ႉ လႄႈႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉ ပူဝ်ႇမူၼ်း၊ ၸုမ်းၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ AAA တင်းၶွမ်ႊပၼီႊၼိၼ်းၼိၼ်းၶၢႆႇ ႁႂ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးတီႈလိၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်၊ ဢမ်ႇမီးတီႈလဵင်ႉလူ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၼႆ- ၼႆယဝ်ႉ။