ၸဝ်ႈတႃႇၼၸိူဝ်းၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းငိုၼ်းတွင်းလႄႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တီႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၶဝ် ထုၵ်ႇလႆႈလိုမ်ႉၶိုၼ်း ပေႃႇလသီႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢၼ်လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၶၵ်ႉ ၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။

ဝၢႆးၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ် 18/08/11 မႃး၊ ယိုၼ်ႈမိုဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ ယဝ်ႉ ၸုမ်းၼိုင်ႈသေယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ 12 ၸုမ်းမႃးၼႆႉ ၵွပ်ႈႁၼ်ဝႃႈၼႂ်းမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ ၼႆသေ ၸဝ်ႈတႃႇၼၸိူဝ်းယၢမ်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မီးၵၢၼ်လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇ ၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇၶိုၼ်းၼႂ်း မိူင်း။ လွင်ႈၼႆႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးယၢင်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇယွပ်းမိုဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးၶဝ်ႈယူႇသဝ်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ထႆးတႄႉ ပႆႇႁၼ်ၶိုပ်ႈၼႃႈၶိုၼ်ႈသင်ႉသင်၊ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းပၢႆႈၸူးလႅၼ်လိၼ်ထႆးထႅင်ႈယူႇဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။

ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႆႈမီးပၼ်ႁႃၵၼ်တင်းတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA ၼႆႉ ပိူင်ၼိုင်ႈပဵၼ်ယွၼ်ႉၸဝ်ႈတႃႇၼၶဝ် လူတ်းယွမ်းလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး လႆႈပိုင်ႈဢိင်တူဝ်ၵဝ်ႇသေ ၵႂႃႇႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းသူၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸိူဝ်းမႃးပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းၸွမ်းတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ႁၢပ်ႇလူင်တပ်ႉသိုၵ်းသေ တပ်ႉသိုၵ်း လႆႈၵႂႃႇၸွမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းသူၼ် ၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းလွႆ။ ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ် ဢမ်ႇမုင်ႈဢမ်ႇမွင်းသေ သမ်ႉယဵၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉမႃး။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် တပ်ႉသိုၵ်းတႆးဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵႄႈမၼ်းၼႆႉ ဝႃႉသမ်ႉ လႅပ်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႆႉၼိူဝ် SSA ဝႃႈ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈ မႃးႁေႃႈလိုပ်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶဝ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ လႆႈငိၼ်းဝႃႈယူႇတီႈဝႃႉ ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းပၵ်းတႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိုင်ႈတႆး (SDW) ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်ၵူႈပီႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၸုမ်းလွႆတႆးလႅင်း (ႁိုဝ်) ၸုမ်းလွႆတႆး လႅင်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼဢွၵ်ႇႁႅင်းငိုၼ်းတွင်း။ ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းပီ 2012 ၼႆႉပႃးႁၢင်ႈဝိူၺ်ႉသႅဝ်ႇၵင်း ၽူႈၵွၼ်း ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း 171 ။

ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸုမ်းဝႃႉ ပွင်ႉလႃႇမႃးတီႈႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ၽိူဝ်ႇႁဝ်းတေႁူမ်ႇတူမ်းပၼ်ၵၼ် ၵွပ်ႈသင် သမ်ႉမႃးပိုတ်ႇသိူဝ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်လင်ၵၼ်။ ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၶိုၼ်းတွပ်ႇသပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ- ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၸင်ႇၽုတ်းမီးမႃးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈၼိုင်ႈ တင်ႈတႄႇၼၢင်းၶႃၶူၼ် (Olive Yang) တေႃႇမႃးထိုင်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ၵူၺ်း၊ လွင်ႈဝိူၺ်ႉသႅဝ်ႇၵင်းၼၼ်ႉ ပႃးႁၢင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈဢၼ်ၶပ်ႉၸႅၼ်ႇ ဝႆႉတီႈၼႃႈသိူဝ်ႈၵူၺ်း၊ ၼႂ်းပပ်ႉဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈလၢတ်ႈပႃး သင်-ၼႆယူႇ။

ယူႇတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈတွင်ႈထၢမ်သေ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸၼ်ႉသုင်ဝႃႉၵေႃႉၼိုင်ႈတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းတႆးမႃး ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ ၶဝ်မႃးၽႅဝ်ႁိမ်းတပ်ႉႁဝ်းသေမႃး ပၵ်းတပ်ႉ၊ ႁဝ်းထၢမ်ၶဝ်ၵေႃႈ တွပ်ႇဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းၸႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဝ်းၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေပွႆႇပၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈတႅပ်း တတ်းဝႃႈတေပွႆႇပၼ်မိူဝ်ႈလႂ်- ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းဝူင်ႈၵၢင်ဝႃႉတင်းတႆးၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 16/06/12 ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃးတီႈလွႆၵေႃႇဝၼ်း။ တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမွၵ်ႈ 500 မႃးဢိူမ်ႈၸမ်လွႆၵေႃႇဝၼ်း၊ ငဝ်ႈငုၼ်း RCSS/SSA ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း ၵဵင်းတုင် ပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈသိုၵ်း လူင်ၵွၼ်းၸိုၼ်ႈယိပ်းၵုမ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလူင်သွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇၶတ်းၸႂ် ၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်သေမီးလွင်ႈလူတ်းယွၼ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း တေႃႇၵၼ်မႃး။ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ ဢၼ်တေႃႇၼႃႈလွႆသၼ်ၸု တပ်ႉၸုမ်း 727 ဢၼ်ၸဝ်ႈ တိုၼ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵုမ်း။ လိုၼ်းသုတ်း လႆႈႁူႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉႁွင်ႉၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉသိုၵ်းတႆး 16 ၵေႃႉ၊ ပႃးၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈမွၵ်ႈ 16 ၵေႃႉ။

“ငဝ်းလၢႆးပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၸဝ်ႈတႃႇၼၸိူဝ်းၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈငိုၼ်းတွင်းၶဝ် ထုၵ်ႇလႆႈၶိုၼ်းမႄးလိုမ်ႉပေႃႇလသီႇ ဢၼ်လႆႈ လူတ်းယွမ်းလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈပေႃးပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆတိၵ်းတိၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ် ဢၼ်ဢမ်ႇမုင်ႈဢမ်ႇမွင်းၸၢင်ႈ ပဵၼ်မႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်”- ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈတုၵ်းယွၼ်းၼင်ႇၼႆ။

ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဝၢႆးဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵိုတ်းယိုဝ်းမႃးၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်းၵူၼ်းမိူင်း/ ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း/ ၸုမ်း NGO တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၼင်ႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶူးၼႂ်းဝဵင်းတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႅပ်ႈမီးတီႈၸႂ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇတႄႉဢမ်ႇပိူင်ႈသင်မႃး၊ ၵူၼ်းမိူင်း တိုၵ်ႉထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလႄႈထုၵ်ႇယိုတ်းတီႈလိၼ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။

ဝၢႆးၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်သေ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း ယၢင်းလူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ၊ ဢၼ်ယၢင်းၶဝ်ဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၢင်တိုၵ်း 6 လိူၼ် 1 ပွၵ်ႈ (1 ပီ 2 ပွၵ်ႈ)ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇႁူဝ်ပီ 2012 ၼႆႉမႃး ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႃႈသိုၵ်းမိူင်းယၢင်း ၶၢႆႉၵႂႃႇမိူင်းၶၢင်၊ တင်ႈတႄႇပီၵၢႆမႃး ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း ယၢင်းလူတ်းယွမ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းမိူင်းၶၢင် ၼမ်မႃးၵႃႈၼၼ်ႉ။

ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်းႁၢင်ႈသိုၵ်းတေႃႇ SSA တင်း 2 ၸုမ်းယူႇ။ ဢိင်ၼိူဝ်တိုၵ်ႉမီးၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ လွင်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇလႄႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်၊ ယႃႇဝႃႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢိၵ်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး တေပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်တူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ယင်းတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်း ပၢႆႈၶဝ်ႈတၢင်းမိူင်းထႆးဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးၵူၺ်း- ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။