ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈဝႃႈ ပေႃႇလသီႇသွင်သဵၼ်ႈ တၢင်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉယူႇယၢမ်း လဵဝ် ဢမ်ႇႁူၼ်လင်လႆႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵေႃႈ ၶၢင်ဢမ်ႇၸမ်ပဵၼ်လူင်း လၢႆးမိုဝ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ထႅင်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇၸၢႆးဢွင်ႇ လႆႈတွင်ႈထၢမ် ဢူးဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃး၊ ၵေႃႉပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်း ၶႄႇ-မၢၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ၽူႈ လူင်ႉလႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ၵႆႉထတ်းသၢင်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူင်း မၢၼ်ႈမႃးတင်းႁိုင်၊ ပဵၼ်တီႈယွမ်းႁပ်ႉလၢႆ ၾၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉၵႂၢမ်းတွပ်ႇထတ်းသၢင် ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ တင်းၼမ်။

ဢူးဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ- လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပေႃႇလသီႇ 2 သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈတိုၵ်း။ ၵႃႈၸူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸႂ်ႉ တိုဝ်းပေႃႇလသီႇသွင်သဵၼ်ႈတၢင်း သေ တေၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ဢၢၼ်းမူၼ်ႉ မႄး ဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူၼ်လင်လႆႈ ယဝ်ႉၼႆဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ႁူၼ်လင်လႆႈယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းတပ်ႉသိုၵ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းပေႃႇလသီႇတၢင်းသွင်သဵၼ်ႈၼႆႉ ၽေးၶဵၼ်မၼ်းယႂ်ႇၼႅၼ်ႇ။ ပေႃးဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပေႃႇလသီႇဢၼ်ၼႆႉၸိုင် ၸိူဝ်းဢၼ်ႁွင်ႉပၢဝ်ႇလၢတ်ႈ ယူႇဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းႁဝ်းၵႂႃႇၼႆႉဢမ်ႇႁူၼ်လင်လႆႈ ယဝ်ႉ ၼႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉ တူဝ်ၶဝ် ၸဝ်ႈၵူၺ်း တေႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း- ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈတၢင်းလၢတ်ႈထတ်းသၢင်ၵႂႃႇၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 16/07/12 ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း လႆႈပွင်ႇလႅင်းၸႅင်ႈ ၵႂႃႇတီႈလၢႆႇၸႃႇ (ငဝ်ႈငုၼ်းသိုၵ်းၶၢင် KIA) ဝႃႈ- ႁဝ်းတေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ထႅင်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈမေႃႈ၊ တူဝ်ၸွမ် သိုၵ်းလူင် ၸူဝ်းဝိၼ်းၵေႃႉပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမတီႊၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် UPWC ၊ သမ်ႉပဵၼ်ပႃးၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉလိၼ် လႄႈၵႅမ်ၽူႈ ၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း ၵေႃႈတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း- ဝႃႈၼႆ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ တေဢုပ်ႇသင်လၢႆလၢႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃး)။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ပၢင်ၵုမ် 4 လိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၶွင် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸတ်းယဝ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၵျုၼ်ႊပူၼ်ႉမႃး ၾၢႆႇသိုၵ်းသမ်ႉဢွၵ်ႇၶေႃႈၸိသင်ႇဝႆႉဝႃႈ 1.တေလႆႈၽဵဝ်ႈသိုၵ်းၶၢင် KIA ႁႂ်ႈပေႃးမူၺ်ႉ၊ 2.ၸူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပၢင်ၵုမ် 4 လိူၼ်ထႅင်ႈ တၢင်းၼႃႈၼႆႉ ၵူႈတပ်ႉလႆႈဝၢင်းတမ်းဝႆႉပဝ်ႈမၢႆၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈႁႂ်ႈလႆႈထိုင်။ ယွၼ်ႉၼၼ် တင်ႈတႄႇဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၸုမ်းၶိုင်ပွင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် (ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇတေႃႉသူင်ႇ လူတ်ႉၾႆး) တင်း ၸုမ်းၶၢင် KIA လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20/06/12 မႃးတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းၶၢင် ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် 160 ပၢင်ပၢႆယဝ်ႉ- ဢူးဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃး လၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈဢူးဢွင်ႇမိၼ်းႁွင်ႉမွၵ်ႇမႃး တေလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ထႅင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ KIO တွပ်ႇဝႃႈ- ႁူပ်ႉၵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈမေႃႈ ၵေႃႈလႆႈ၊ ႁူပ်ႉၵၼ်တီႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃယူႇၼႆႉ ႁဝ်းတေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သင်လၢႆလၢႆ သမ်ႉဢမ်ႇလၢတ်ႈ မႃး- ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်ၵုမ်ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး ၾၢႆႇ KIA တင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၵၢင်ဝၢင်းၽႅၼ်ႇတီႈသေၸိၼႄၵၼ်ဝႃႈ- တီႈၼၼ်ႈတီႈၼႆႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈ ႁႂ်ႈသူၸဝ်ႈထွၼ်။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၵေႃႈတွပ်ႇဝႃႈ တေမိူဝ်းဢုပ်ႇတၢင်းလင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တင်ႈတႄႇ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ယင်းပႆႇမီးၶၢဝ်ႇဢၼ်လီမီးႁႅင်းၸႂ်သင်- ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်ဢူးဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃးလၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢႆးလင်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လၢတ်ႈၼႄတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (SHAN) မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 23/07/12 မွၵ်ႈ 2 ဝၼ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယွတ်ႈ သိုၵ်းဝႃႈ- မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉႁဝ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ မၢင်ၽဝ်ႇဢၼ်ႁဝ်း လႆႈယိုဝ်းၵၼ်တင်းၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇၶိူဝ်းယႂ်း ဝၢႆးဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်း ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵူၼ်းၾၢႆႇတႂ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၵူၺ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်မႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း ၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇၼႄႉ ၸႂ်ယဝ်ႉ၊ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽႅၼ်တၢင်းၼိူဝ်ယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

တင်ႈတႄႇလိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ပီ 2011 မႃး တၢင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်း ဢဝ်လွင်ႈငမ်း ယဵၼ် တင်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းမူတ်းမီး 12 ၸုမ်း၊ ၼႂ်းၸုမ်းယႂ်ႇၸုမ်းလူင် ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးပၼ်ႁႃ တိုၵ်ႉယိုဝ်း ၵၼ်ယူႇမီး KIA ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ KIA ၵေႃႈသမ်ႉဝႃႈ- ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် 20 ပီ၊ တင်ႈတႄႇပီ 1989-2009 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းတႄႉတႄႉ မီးႁဝ်းၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်း၊ (တၢင်ႇၸုမ်းဢမ်ႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း၊ ဢဝ်သူပ်းပၢၵ်ႇ လၢတ်ႈသေယဝ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း)။ ၵွပ်ႈဝႃႈလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၸမ်ပဵၼ်၊ တင်းသွင်ၾၢႆႇ ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉမိူဝ်ႈ 1994 ၼၼ်ႉၵူၺ်း- ၼႆယဝ်ႉ။