ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေတႅမ်ႈလႆႈ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး၊ လႆႈၸႂ်ႉ သွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် တီႈၵျွၵ်းမႄး၊ လႆႈၸႂ်တုၵ်းယွၼ်း ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁႂ်ႈၸဵဝ်းႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် လူင်ဝႆးဝႆး။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12-13/07/12 ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵေႃၵျွၵ်းမႄး၊ ၵေႃမူႇၸႄႈ၊ ၵေႃႈၼမ်ႉၶမ်း၊ ၵေႃမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၵေႃမိူင်းမိတ်ႈ၊ ၵေႃပၢင်ႇဢူး၊ ၵေႃမိူင်းၶိူဝ်း၊ ၵေႃလွႆၶိူဝ်း၊ ၵေႃမိူင်းငေႃႉ၊ ၵေႃသႅင်ၵႅဝ်ႉ၊ ၵေႃသီႇပေႃႉ၊ ၵေႃသွင်ၵႄး၊ ၵေႃသႅၼ်ဝီ၊ ၵေႃလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၵေႃၼွင်ၶဵဝ် တင်းသဵင်ႈ 15 ၵေႃ/ၸႄႈဝဵင်း လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ် တီႈႁူင်းယႃႈယႃသိူဝ်ႁႃႈတူဝ် ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။ မီးမေႃသွၼ်လႄႈၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈ လၢႆးတႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 86 ၵေႃႉ။

ယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင်ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလႆႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်တေၸႂ်ႉသွၼ်ႁဵၼ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ပၢင်ၵုမ် လႆႈၸႂ်တႅပ်းတတ်း 9 ၶေႃႈ လႄႈ လႆႈႁဵတ်းလိၵ်ႈတၢင်ႇထိုင်တုၵ်း ယွၼ်းငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ႁႂ်ႈၶပ်းၶိုင်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၶၼ် ၶၼ်ဝႆးဝႆး- ၼႆယဝ်ႉ။

ၼၢင်းမူၺ်ၶမ်း ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆးၵေႃႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လၢတ်ႈဝႃႈ- ပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၸဵဝ်းႁဵတ်း ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈတၵ်းလႆႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၼႂ်းၶၢဝ်း တၢင်း 2 လိူၼ်ၵူၺ်းသေ တၢင်ႇထိုင် ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈ တၢင်ႇ လၢတ်ႈပႃးလွင်ႈႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆးလႆႈပူင်သွၼ်ၼႂ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းႁူင်းႁဵၼ်း။ ပၢင်ၵုမ်ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉ တူဝ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃ လိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တူၼ်ႈတီး ႁႂ်ႈၸဵဝ်းၸတ်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ဝႆးဝႆး- ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးပီး ၵေႃႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ မီးလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇတင်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ၊ လိၵ်ႈတႆး ၵဝ်ႇၼႆႉ တႅမ်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းပွင်ႇလၢႆးၼိုင်ႈ၊ ၸူၺ်ႉပွင်ႇလႆႈလၢႆၶေႃႈ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢဝ် မႃးၵပ်းလေႃး ၵၼ်တင်းလိၵ်ႈတႆး “မ” ႁႃႈတူဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶူဝ်ၵၢႆႇၵႂႃႇ။ ပေႃးဝႃႈပိၼ်ႇဢဝ်ၸွမ်းပပ်ႉႁဵၼ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈတႄႉ ငဝ်ႈငႃႇၾိင်ႈထုင်းႁိတ်ႈႁွႆးတႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆးၸၢင်ႈလုမူတ်း- ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေတၢင်ႇလၢတ်ႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင် ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ လႆႈသူင်ႇၽိုၼ် မိူၼ်မၼ်းထိုင်ပႃးၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးလၢႆတီႈလၢႆၸႄႈဝဵင်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ တူၼ်ႈတီး၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ မူႇၸႄႈ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ မိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ ပၢင်ႇဢူး၊ မိူင်းၶိူဝ်း၊ လွႆၶိူဝ်း၊ မိူင်းငေႃႉ၊ သႅင်ၵႅဝ်ႉ၊ သီႇပေႃႉ၊ သွင်ၵႄး၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ မိူင်းယႆ၊ မၢၼ်ႈၸၢင်ႉ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းယေႃ၊ မိူင်းၸီး၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ၵုၼ်လူင်၊ မိူင်းလူင်၊ မိူင်းသူႈ၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ ၸႄႈလၢၼ်ႉ၊ ပၢင်ႇသၢႆး၊ ထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ်၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ ပၢင်လူင်၊ လွႆလႅမ်၊ မိူင်းပၼ်ႇ၊ ၵဵင်းတွင်း၊ ၵုၼ်ႁဵင်၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မွၵ်ႇမႂ်ႇ၊ ၵေးသီး၊ မိူင်းၵိုင်၊ လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတူၼ်၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းၼွင် (မိူင်းသူႈ)၊ ထုင်ႉပူင်း၊ မိူင်းပွၼ်၊ မိူင်းလႃး၊ မၢၼ်ႈမူပ်ႇ၊ မၢၼ်ႈၸႄႈ၊ မိူင်းမွၵ်ႇ၊ မိူင်းမႂ်ႇ၊ ၵုင်းလေႃး၊ ၵေႃသၢႆ ၼမ်ႉမူႇဢၢၼ်ႊ၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းၵွင်း၊ မျိၼ်ႉၵျီးၼႃး၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ (ဝၢႆးမေႃႇ)၊ ႁူမ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း- ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ သူင်ႇပၼ်ပႃးတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ပုၵ်ႉၵလ မိူၼ်ၼင်ႇ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ၊ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ လုင်းၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ လုင်းၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း၊ ပႃႈလၢဝ်သႂ်ယိင်း- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ် (9)ၶေႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၼၼ်ႉ-

(1)လိၵ်ႈတႆး ဢၼ်တေပူင်သွၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးသဵင်တႅတ်ႈ (“မ” ႁႃႈတူဝ်)။ (2)ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵပ်းသၢၼ် လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၵေႃငဝ်ႈ ငုၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းၶွမ်ႊ မတီႊသေ ၶပ်းၶိုင်ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ။ (3)ၼႃႈၵၢၼ်တေၶပ်းၶိုင် ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ တေမွၵ်ႇပႃးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈ လၢႆးတႆး လႄႈ ၸုမ်းမေႃသွၼ် ၸိူဝ်းယၢမ်ႈ လႆႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးမႃး ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ လုင်းၸၢႆး သၢင်ႇဢၢႆႈ၊ လုင်းၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း၊ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ …. ၸိူဝ်းၼႆႉ။ (4)ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်တေၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီး “တႆး” (သယၢမ်)ၶေႃႈလဵဝ်။ (5)ဢမ်ႇတုင်းႁပ်ႉ လွင်ႈပိၼ်ႇပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး လုၵ်ႉတီႈပပ်ႉႁဵၼ်းမၢၼ်ႈမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈ။ (6)တေၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပဵၼ်မႃးၽႃသႃပိူင်လူင် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ၽႃသႃသွၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းႁူင်းႁဵၼ်း။ (7)ႁႂ်ႈလႆႈပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း။ (8)တေတၢင်ႇလၢတ်ႈတုၵ်းယွၼ်းပႃး ႁႂ်ႈလႆႈမီးလွင်ႈ ပူင်သွၼ် လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း။ (9)ၼင်ႇႁိုဝ်တေၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလႆႈ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸဵဝ်းႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် ပီႈၼွင်ႉတႆးၵူႈၸႄႈဝဵင်း၊ ၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆး- ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 15/06/12 ၻွၵ်းတိူဝ်ႊမျႃႉဢေး ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ (ၼေႇပျီႇတေႃႇ) ႁဵတ်းပၢင် သပ်းလႅင်း ၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်း တင်ႈတႄႇၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉ 1-2 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေၸႂ်ႉသွၼ် ၼွၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းႁူင်းႁဵၼ်းၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈထိ 1 လိၵ်ႈမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၵၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတင်းမိူင်း၊ ထိ 2 လိၵ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတင်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တေဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆး 2 ၽႃသႃၼႆႉႁဵတ်းလၵ်းမၼ်း- ၼႆယဝ်ႉ။