ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၵုမ်းၵမ်ၸုမ်းပလိၵ်ႈပဢူဝ်း ဢၼ်ဢွင်ႇ ၶမ်းထီႇဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ မီးၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆလွင်ႈ၊ ပႃးၸဵမ်လွင်ႈၾိင်ႈထုင်းႁိတ်း ႁွႆး၊ ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမၢင်ႇပိုင်ႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ် မိူင်းၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈ။

ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸုမ်းပလိၵ်ႈပဢူဝ်း PNO (ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 6) ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်း ငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇပဢူဝ်း လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵုမ်းၵမ်ထိုင်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၽႅၼ်လၢႆးတဵၵ်းတဵင်မိပ်ႇငႅၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်၊ ဢမ်ႇဝႃႈၾိင်ႈထုင်း၊ ၽႃသႃလိၵ်ႈ လၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၽႅၼ်ၶဝ် ၵႂၢမ်းသင်ႇ ၶဝ်၊ ပေႃးၽႂ်ၶတ်းၶႂၢင် ဢဝ်ပလိၵ်ႈၵႂႃႇလွၵ်ႇငိုတ်ႈ၊ မၢင်တီႈပေႃႉထုပ်ႉႁဵတ်းႁၢႆႉပႃးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းပလိၵ်ႈပဢူဝ်း PNO ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇပဢူဝ်းလႄႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွႆႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၸွမ်းမၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းပီ 2008 ၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇပဢူဝ်းတတ်းမၵ်းဝႆႉ မီး 3 ၸႄႈဝဵင်း- 1.ပၢင်လွင်း၊ 2.သီႇသႅင်ႇ၊ 3.ႁူဝ်ပူင်း။ ၼႂ်း 3 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးၸၢဝ်း ပဢူဝ်း၊ တႆး၊ ဢင်းသႃး၊ ထၼု၊ လႄႈၵယၢၼ်း (ယၢင်းလႅင်) ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်။

ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸုမ်းပလိၵ်ႈဢွင်ႇၶမ်းထီႇၶဝ်ၼႆႉ တဵၵ်းမိပ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်း 3 ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းပဢူဝ်း ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈၵႂႃႇဝတ်ႉၵျွင်း၊ မိူဝ်ႈမီးပွႆးလၢမ်း။ ႁႂ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပဢူဝ်း၊ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးပဢူဝ်း၊ ႁႂ်ႈဢဝ်ၸွမ်းၾိင်ႈထုင်းပဢူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သမ်ႉတိုၵ်းသူၼ်းၸၢဝ်းပဢူဝ်း ႁႂ်ႈမီးလုၵ်ႈလၢင်း 1 ၼႃႈႁိူၼ်းလႂ် 6 ၵေႃႉ- ဝႃႈၼႆ။

ပလိၵ်ႈၸုမ်း PNO ၽွင်းငမ်းၵုမ်းၵမ်ၼႂ်း 3 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ဢိင်ဢၢင်ႈပႃးဝႃႈ- လႆႈဢၼုၺၢတ်ႈ တီႈၽွင်းလူင်ၵဵဝ်ႇ လူၺ်ႈၼွင်ဢၢင်းလေး (ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ)ၼႆသေ ႁႂ်ႈၸုမ်းပလိၵ်ႈၶဝ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈထိုင်ပႃး ၸႄႈဝဵင်းပင်းတရ၊ လွၵ်ႈၸွၵ်ႇ လႄႈမိူင်းပဵင်းထႅင်ႈသေ ၵႂႃႇတဵၵ်းမိပ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်ထႅင်ႈ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွင်ႉၶၢင်းၵၼ်တင်းၼမ်သေ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢဝ်လိူင်ႈၼႆႉတၢင်ႇထိုင်ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်း ၶဝ်ဝႆႉယူႇၵေႃႈ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၽႂ်ပႆႇတၵ်းသဵင်သင်- ၼႆယဝ်ႉ။