ပူႇၵၢင်ႉဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ဢိူင်ႇႁၢႆးၼၢင်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်၊ ႁုပ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ လူၺ်ႈ ၵႂႃႇႁဵတ်း ဝႂ်တီႈလိၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပိုင်ႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈဢဝ်တၢင်ႇလၢတ်ႈ ၼႂ်းသၽႃးလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈၶႂ်ႈပိုင်ႈပႃးၸုမ်းဢဝ်ငမ်း ယဵၼ်။

ၼႂ်းပီ 2011 (ပီၵၢႆ) ၶုၼ်ဢွင်ႇဝိၼ်း ၸၢဝ်းပဢူဝ်း ပူႇၵၢင်ႉ/ၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ဢိူင်ႇႁၢႆးၼၢင်း (ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်လူင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း) ၵႂႃႇယဵတ်ႈမွၼ်ငိုၼ်းတီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇ တီႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းသေ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ် တီႈလိၼ်သူၼ်ႁိူၵ်ႈ တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 45 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇႁဵတ်းဝႂ်တီႈလိၼ် ၶဝ်ႈပိူင်မၢႆမီႈ ပဵၼ်တီႈလိၼ်သုၼ်ႇတူဝ်မၼ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁူႉၸွမ်းသင်- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈလိၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းဝႂ်တီႈ လိၼ်တီႈလုမ်းၾၢႆႇ တီႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇတီႈလိၼ်ၶဝ်ဝႃႈ- ဢွင်ႈတီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶွင် ၶုၼ်ဢွင်ႇဝိၼ်း ပူႇၵၢင်ႉဝၢၼ်ႈသူ၊ တူဝ်မၼ်းမႃးႁဵတ်းဝႂ်တီႈလိၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ ဢဝ်ပိူင်မၢႆမီႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶွင်မၼ်းမူတ်းယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶွင်သူယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆႁင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။ ယူႇတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈ ပူႇၵၢင်ႉဝၢၼ်ႈၶဝ်ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်လၢႆလၢႆလူၺ်ႈဢမ်ႇထၢမ်ၵၢင် ၸႂ်ၶဝ်- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းသုမ်းတီႈလိၼ်တင်းမူတ်းမီး 28 ၵေႃႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶိုၼ်းမႃးႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်သေ တွင်ႈထၢမ်ၼၼ်ႉ ပူႇၵၢင်ႉၶုၼ်ဢွင်ႇဝိၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ- ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇတီႈလိၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းပၼ်ၵဝ်ၶႃႈၵူၺ်း၊ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇလႆႈႁူႉလွင်ႈမၼ်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉပေႃးဢဝ်မၢႆမီႈပိူင်ထမ်း/ၶဝ်ႈတြႃးဝႃႈပဵၼ်ၶွင်ၵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ ၵဝ်ဢမ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းသူလႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵေႃႈ သူၶႂ်ႈၵႂႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈဢဝ်သူဝႃႈ- ဝႃႈၼႆ။

ဢွင်ႈတီႈလိၼ်သူၼ်ႁိူၵ်ႈ/တိူၵ်ႇႁႆႈ/လွၵ်းၼႃးၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈဢွၵ်ႇႁႄႈၶမ်းၽွႆႈၼႆလႄႈ ၶုၼ်ဢွင်ႇ ဝိၼ်း ၸင်ႇၶႂ်ႈလႆႈပဵၼ် တီႈလိၼ်ၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းပီ 2012 တေႃႇထိုၼ်လိူင်ၵျုၼ်ႊၼႆႉ တီႈလိၼ်ၼႂ်းၸႄႈ ဝဵင်းပၢင်လူင် ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶိုၼ်ႈမႃးႁႅင်း၊ ၼိုင်ႈလွၵ်းတၢင်းၵႂၢင်ႈၼိုင်ႈဝႃး 100 ၵႃႈၶၼ် 10 လၢၼ်ႉ (100 သႅၼ်) ပျႃး။ မီးၶၢဝ်ႇဝိင်းဝွင်းဝႃႈ ၶုၼ်ဢွင်ႇဝိၼ်း ဢၢင်ႈတတ်း လွၵ်းသေ ၶၢႆပၼ်ပေႃႈၵႃႉႁႄႈၶမ်းၽွႆႈၶဝ်ယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈလိၼ်ၵဝ်ႇၶဝ် လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ- ပေႃးဢမ်ႇပိုင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းသေ ဢၼ်ဢၼ် ၸွႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ ၼႂ်းသၽႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး၊ ပႃးၸဵမ်ၼွၵ်ႈသၽႃးတႄႉ တႃႇတေလႆႈ ၶိုၼ်းလႅပ်ႈတေယၢပ်ႇ၊ ပေႃးပႃႇတီႇသေဢၼ်ဢၼ် ၸွႆႈလၢတ်ႈပၼ်တႄႉ ၸၢင်ႈလႆႈၶိုၼ်းယူႇ၊ ဢမ်ႇတင်း မူတ်းၵေႃႈၼိုင်ႈၶိုင်ႈ ၸၢင်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းယူႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးၼၢင်းၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တီႈလိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပွတ်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ တၢင်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇလွႆသၼဵၼ်း တၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 300-400 ဢေႊၶိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်ၼႂ်း ဝႂ်တီႈလိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈမၢႆမီႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶွင်ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉၵဝ်ႇ တင်း ၽူႈၵွၼ်းပလိၵ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆလႅမ် တင်းမူတ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွတ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတၢင်ႇယွၼ်းႁဵတ်းဝႂ်တီႈလိၼ်ဝႆႉၸဵမ်လႂ်သေ တႃႉ မိူဝ်ႈၵႂႃႇၸႂ်းထၢမ်တူၺ်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတီႈလိၼ်ၶဝ်ဝႃႈ- သူမႃးတၢင်ႇ ယွၼ်းတူၵ်းလိုၼ်းၵႂႃႇ၊ ၵူၼ်းလူင် ၵဝ်ႇ တင်းပလိၵ်ႈၶဝ် ပေႃးဢဝ်ဝႆႉဢွၼ်တၢင်းၸဵမ်မိူဝ်ႈသူပႆႇမႃးတၢင်ႇယွၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ လႄႈၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇႁူႉဝႃႈထုၵ်ႇယိုတ်းတီႈလိၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်- ၼႆယူႇ။

လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶႂ်ႈပိုင်ႈဢိင်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၸုမ်းဢဝ်ငမ်းယဵၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၸွႆႈပၼ် ၵူၺ်း- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။