လွင်ႈပိုၼ်းပဵၼ်မႃး ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်းၼႆႉ ဢၼ်တႅပ်းတတ်း ဢမ်ႇမီးၵွမ်ႉၵႃႈတႆးၵူၺ်း၊ တႆးမီးၼမ်သေတႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးတင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး မိူၼ်ၼင်ႇပဢူဝ်း၊ ၵယၢၼ်း၊ ပလွင်ႈ၊ ဝႃႉ၊ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ၊ ထၼု ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းလုမ်း PI ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ်၊ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်း ၶူၼ်ႉၶႆႈၼႄတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈတွင်ႈထၢမ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။


(တွၼ်ႈ 7 ၊ သိုပ်ႇမႃးတွၼ်ႈ 6)


ထၢမ်-ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈ ၸမ်ထိုင်မႃးယဝ်ႉ၊ ယူႇတီႈဢႃးၸၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈသေ ၶႂ်ႈမီးၶေႃႈၵႂၢမ်း ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈထိုင် ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?။


တွပ်ႇ-ပေႃးဝႃႈႁဝ်းလၢတ်ႈၶိူဝ်း ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊၼႆ ႁဝ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇၶႆႈၶိုၼ်းပိုၼ်းမၼ်း။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းပိုၼ်းဢၼ်ပဵၼ်မႃးဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊၼႆႉ ၵဝ်လၢတ်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ မႂ်းလၢတ်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးတႄႉတႄႉၼႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7 ၼႆႉ ပွတ်းၼႂ် ၽူႈတၢင်တူဝ်တႆး ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶၢင်၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶျၢင်းၶဝ်ၼႆႉ မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၶဝ်တီႈမၢၼ်ႈ၊ ၶဝ်မႃးတူၵ်းလူင်းၵၼ် ။


ပိူင်လူင်မၼ်း ပေႃးႁဝ်းႁုပ်ႈတူၺ်းၼႆ 1.မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းၶၢင် မိူင်းၶျၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉတေလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ 2.ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်း တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၺ်း။ ၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶဝ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းသေ ယဝ်ႉၵႂႃႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသဵင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ၊ လွင်ႈတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူႈပိူင်ပိူင်ၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွမ်းလႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈယူႇတီႈၾၢႆႇမၢၼ်ႈၾၢႆႇလဵဝ်ႁဵတ်း၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်း။


ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ႁဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉ ၽိူဝ်ႇထိုင်ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး တၢင်းၾၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈမႃး၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ဝႆႉထႃႈၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉ 7 တူၼ် သမ်ႉၵူၼ်းမိူင်း 7 ၵေႃႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈတၢင်တူဝ်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉ 33 မိူင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်း 33 မိူင်း၊ ၶဝ်ၵေႃႈတင်ႈဝႆႉ ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆး။ ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ယူႇတီႈမိူင်းတႆးသေလႆႈပွင်ႇၵႂႃႇ ပၼ်တီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈႁဵတ်းဝႆႉ ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆးႁင်းမၼ်းၵူၺ်း။ တၢင်းၾၢႆႇတႆးဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇပႃးၸွမ်း၊ ႁဝ်းတေဢဝ်ၼႆႉဝႃႈၵူၺ်း။


ၵမ်းၼႆႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆးသူၼႆႉ ႁႂ်ႈယႃႉ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇႁပ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်လႄႈၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ၵႂႃႇႁပ်ႉပႅတ်ႈၶေႃႈၸီႉသင်ႇၶွင်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?၊ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၶိုၼ်းၶီႈၶႃႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဝ်းတေႁဵတ်းၶီႈၶႃႈဢိင်းၵလဵတ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ႁဝ်းပူၼ်ႉတႂ်ႈမိုဝ်းၶီႈၶႃႈဢိင်းၵလဵတ်ႈသေ ႁဝ်းတေၸုၵ်းႁင်းၵူၺ်း ႁဝ်းၸင်ႇၵွႆႈမႃးတင်ႈၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းႁင်းၵူၺ်း၊ ဢၼ်မီးၸဝ်ႈၾႃႉႁဝ်း 7 ၵေႃႉလႄႈ ၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း 7 ၵေႃႉ၊ ၶဝ်ၸင်ႇမႃးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ၶမ်ႈၼၼ်ႉသေတႅပ်းတတ်း၊ ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈလၢတ်ႈမႃး ႁဝ်းတိုၼ်းဢမ်ႇဢဝ်၊ ႁဝ်းဢဝ်ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း 14 ၵေႃႉၼႆႉဝႃႈၵူၺ်းယဝ်ႉ ၶဝ်တႅပ်းတတ်းၼင်ႇၼႆ။ ဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမိူင်းတႆး။


ၼႂ်းဢၼ်တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈမီးတႆးၵူၺ်း၊ တႆးၼႆႉၼမ်ယူႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈၼႂ်း 33 မိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် 34 မိူင်းၼၼ်ႉ တႆးၼႆႉ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးမီးယူႇ 21 မိူင်း၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး မိူၼ်ၼင်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ ပဢူဝ်းမီး 2 မိူင်း၊ မီးၵယၢၼ်း၊ ပလွင်ႈ (တဢၢင်း)၊ ဝႃႉ၊ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ၊ ထၼု၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ။


ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းဢၼ်တင်ႈၸိုဝ်ႈၼႆႉ ပၢၼ်လႂ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆပႃးမူတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး ဢမ်ႇပႃးယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆဝႆႉလူဝ်လူဝ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈလွင်ႈပိုတ်ႇၶေႃႈတီႈပွင်ႇ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်။


တင်ႈၸိုဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းၵေႃႈပွင်ႇဝႃႈ မိူင်းတႆး၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ မၼ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ဢိူဝ်ႈ မၼ်းၼႄၸိူင်ႉၼၼ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ဢၼ်ႁဝ်းမီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ ပီ 1947 ၼၼ်ႉႁဝ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈဝူၼ်ႉထိုင်ၶိုၼ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေမိူၼ်ၼၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။