မိူဝ်ႈပီ 1994 ၼၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းရဝၼ်ႊၻႃႊ မီးၶိူဝ်းၵူၼ်းႁူႊတူႊ တင်းၶိူဝ်းၵူၼ်းထုတ်ႊၸီႊ။ သွင်ၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင်ၶိူဝ်းၵူၼ်းတေႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်းသေ လႆႈၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇဝူင်ႈၵၢင် ပႅတ်ႇသႅၼ်ထိုင်ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉ (800,000-1,000,000) ၵေႃႉ ။

ပၢင်ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းရႃႊဝၼ်ႊၻႃႊ မိူဝ်ႈပီ 1994

ပေႃးတေၶူၼ်ႉၶိုၼ်းမိူင်းရဝၼ်ႊၻႃႊ ဢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်တၢႆၼၼ်ႉၸိုင် မိူဝ်ႈပီ 1918 ၼၼ်ႉ မိူင်းပႃႊၵျီႊယမ်ႊၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈသေ ၵုမ်းၵမ်ၼိူဝ်မိူင်း ရဝၼ်ႊၻႃႊ ၊ ၽႃႇထႅၵ်ႇၸႅၵ်ႇၸၵ်းၵူၼ်းၶိူဝ်း ရဝၼ်ႊၻႃႊ ဝႆႉ ။  ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ရဝၼ်ႊၻႃႊၼႆႉမီးၶိူဝ်းၵူၼ်း 3 ၶိူဝ်း ၊ ဢၼ်မီး 85% ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းႁူႊတူႊ (Hutu) ၊ ဢၼ်မီး 14% ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းထူႊၸီႊ (Tutsi) ၊ ဢၼ်မီး 1% သမ်ႉပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းထႂႃႊ (Twa) ၶဝ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ် ။


ၵူၺ်းၵႃႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶေႃးယၢဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ထူႊၸီႊၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼႆႉပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်း မီးပၺ်ၺႃ ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတၢင်းႁူႉယႂ်ႇ တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈသေ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်တင်း ၿႃႊၵျီႊယမ်ႊလႆႈ ။ ဢိင်ၼိူဝ်ဢၼ်ၶဝ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်လႆႈ တင်းမိူင်းၿႃႊၵျီႊယမ်ႊၼႆႉ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်လႆႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်း ႁူႊတူႊၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၵၢႆးၼႃႈၵၢႆးတႃမႃး ။


ႁဵတ်းၼႆသေ မိူဝ်ႈပီ 1994 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် ဝၼ်းတီႈ 6 ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈႁႃႊၿေႊ လီႊမႃႊၼႃႊ၊ ၶီႇႁိူဝ်းဝိၼ်သေ ႁိူဝ်းဝိၼ်သမ်ႉၺႃးယိုဝ်း ၊ ၾၢႆႇၶိူဝ်းၵူၼ်းႁူႊတူႊၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ၵူၼ်းၶိူဝ်းထုတ်ႊၸီႊ ယိုဝ်းႁိူဝ်းဝိၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၶဝ်တူၵ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၶဝ်တၢႆ ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လႅၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ႁဵတ်းႁၢႆႉၼိူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ။ တီႈတႄႉမၼ်း ဢၼ်ယိုဝ်းႁိူဝ်းဝိၼ်တူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းႁူႊတူႊၼၼ်ႉၵူၺ်း - ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းရဝၼ်ႊၻႃႊ ၶဝ်တႅမ်ႈၼင်ႇၼႆ ။


ၸွမ်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းႁူႊတူႊ ။ ဝၢႆးသေၸွမ်ၸိုင်ႈၺႃးယိုဝ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ပၼ်ႁႃဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းၵႄႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းထုတ်ႊၸီႊတင်းႁူႊတူႊၼႆႉ ယႂ်ႇမႃးသေ တႄႇသၢင်ႈၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်တၢႆ ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းထုတ်ႊၸီႊၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းႁူႊတူႊၶဝ်သႂ်ႇၸိုဝ်ႈလပ်ႉႁွင်ႉဝႃႈမႅင်းသၢပ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တူၼ်ႈမႆႉယၢဝ်း ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈၶေႃးၶဝ်ယၢဝ်း ။


ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉလူင်သမ်ႉ တီႈႁူင်းပွႆႇသဵင်တီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ သမ်ႉဢွၵ်ႇၶေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ႁၵ်ႉၼိူဝ်မိူင်းရဝၼ်ႊၻႃႊတႄႉတႄႉ ၊ ဢၼ်မီးၶၢဝ်ႇႁၢႆႉၸႃႉလူင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၶိူဝ်းမႅင်းသၢပ်ႇၶဝ် ၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ႁဝ်းလီလႆႈၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ မႅင်းသၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉဢိူဝ်ႈ ၊ ႁဝ်းလီလႆႈတႅပ်းပႅတ်ႈတူၼ်ႈမႆႉယၢဝ်းယၢဝ်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႅတ်ႈသဵင်ႈသဵင်ႈဢိူဝ်ႈ ။ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉၵေႃႈ ၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်တၢႆ ဢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉလူင်ၵေႃႈ လႆႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵမ်းလဵဝ် ။

ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ ထုင်ႉမိူင်းဝီး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇၾႆးၽဝ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 6/5/2016

ႁဵတ်းၼႆသေ ၶိူဝ်းၵူၼ်းႁူႊတူႊၼႆႉ ၵႃႈပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶိူဝ်းၵူၼ်းထုတ်ႊၸီႊၼႆႉ လိုပ်ႈလမ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၊ ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း တီႉမတ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၊ ဢဝ်ဝႆႉႁဵတ်းၶႃႈလိပ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ၊ ႁၼ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ၼႂ်းႁႆႈၼႂ်းသူၼ် ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေး ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ ။


ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ တပ်ႉငမ်းယဵၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) သူင်ႇၵႂႃႇတီႈရဝၼ်ႊၻႃႊ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၵေႃႈ လိူဝ်သေၵႂႃႇၸုၵ်းတူၺ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈသင်။ ပၼ်ႁႃယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးသေ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ 8,600 ၵေႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈသင် ၊ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁွင်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈ ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ပၼ်ႁႃဢၼ်ၼႆႉ ယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈသိုၵ်း ၾရင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း တွၼ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇတင်ႈပၼ်ပႃး တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း ထုတ်ႊၸီႊ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်သေၵုမ်းၵမ်ၶိုၼ်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၵုမ်းၵမ်လႆႈငဝ်းလၢႆး ။


လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းမွင်ၸႂ်လူင်လၢင် ။ ၶိူဝ်းၵူၼ်းသွင်ၶိူဝ်း ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း ထုတ်ႊၸီႊလူႉတၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈပႅတ်ႇသႅၼ် တေႃႇထိုင်ၸမ်ႁိမ်းၼိုင်ႈလၢၼ်ႉ ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းႁူႊတူႊ ၵေႃႈ ၺႃးၶႃႈႁႅမ်တၢႆတင်းၼမ်တင်းလၢႆၼင်ႇၵဝ်ႇ ။


ၵွပ်ႈၼႆ ပၼ်ႁႃဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ယူႇတီႈငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီ မႆႈၸႂ်ၸွမ်း ။ မိူၼ်ၼင်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈလီ ၊ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈလီ၊ ဢၼ်လႆႈဢႃႇၼႃႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီယိူင်ႈမိူင်းၿႃႊၵျီႊယမ်ႊသေ ၽႃႇထႅၵ်ႇၸႅၵ်ႇၸၵ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းဝႆႉယူႇၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီလႆႈၵိုတ်းၵမ်းလဵဝ်။ ယူႇတီႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ ႁူၺ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ပေႃးလႆႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၼ်ယႂ်ႇလူင် ။


ဢၼ်လီၶေႃးၶူမ်လႄႈမႆႈၸႂ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆၵေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းၵၼ်ဝႃႈ - ယႃႇပေသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တႆးၶၢႆ ။ ပေႃးပဵၼ်တႆးၵေႃႈ တိုၵ်းသူၼ်းၵၼ်ဝႃႈ ယႃႇပေသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လွႆၶၢႆ ။ ဢၼ်မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ ။


ပေႃးၶူၼ်ႉၶိုၼ်းငဝ်ႈငႃႇပၼ်ႁႃ ဢၼ်တႄႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသိုၵ်း 2 ၸုမ်း ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တင်းတပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNLA) တႄႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ႁိမ်ၼႃႈလိၼ်ၵၼ် တင်ႈတႄႇၽွင်းႁၢင်ပီ 2015 မႃး ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်မေႊၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတႆး ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း 68 လင်ၼၼ်ႉ ၺႃးၽဝ်ပႅတ်ႈတင်းဝၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 6 ။ ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ ဢိူင်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇ ထုင်ႉမိူင်းဝီး ဢၼ်မီးတွၼ်ႈၾၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ သိုင်ႇ ၶွၵ်ႈမူ သုမ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဢၼ်ၽဝ်ပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ မႃးၵွႆၽဝ်ထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/05/2016 ။

ၾၢင်ႁၢင်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈဝူဝ်းလူင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/5/2016

ႁဵတ်းၼႆသေ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 1-3 ၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆ 3 ၵေႃႉသမ်ႉၺႃးၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ။ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ။ ပေႃးတူၺ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇတုမ်ႉတွပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၵ်းလွၵ်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁၢင်ႈဝႆႉ ။ ထႅင်ႈပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 6 (6/6/2016) ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်း ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း 7 ၵေႃႉ ပႃးတင်းၸဝ်ႈၵႃး လုၵ်ႉၼမ်ႉၶမ်း ဢၢၼ်းၵႂႃႇလႃႈသဵဝ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ဢၢၼ်းၵႂႃႇႁႃႁဵတ်း သူၼ်တႅင်၊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉၺႃးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈၽႃလႅင် ၵွၼ်ႇတေထိုင်ၼမ်ႉၽၵ်းၵႃ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တၢႆႁိုဝ်လိပ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လုၵ်ႈလၢင်းမေးၼၢင်း ပေႃႈမႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၵိုတ်းတၢင်းၼွင်ႈတၢင်းလင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈငိူၼ်ႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၶဝ် ။


ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈပဵၼ်ယိူဝ်ႇသေ ၶဵင်ႇတႃႉႁႅင်းၵၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၼ်ႁႃၶႅၼ်းယႂ်ႇမႃး။ ပေႃးမႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇဢၼ်ပဵၼ်မႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႂ်သမ်ႉလႆႈၼမ်ႉတွၼ်း ၽွၼ်းလီမၼ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇဝၢၼ်ႈတႆးဢၼ်ၺႃးၽဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်း TNLA ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းလွႆ 3 ၵေႃႉ ဢၼ်ၺႃးၶႃႈတၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်း RCSS ။ ၸိူင်ႉၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း 7 ၵေႃႉ ဢၼ်ၺႃးတီႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်း TNLA ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၽႂ်ယင်းဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃဢၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၽႂ်ပဵၼ်တူဝ်ၽိတ်းတူဝ်ထုၵ်ႇတႄႉတႄႉ ။


ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ (Editor) သႅၼ်ပၢႆး ၸၢႆးၸိုၼ်ႈ ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ-ပေႃးတေဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းဝူင်း ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇလၢတ်ႈတႄႉ မီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ။ “ပေႃးပဵၼ်ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ လွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်” ဢၼ်လႆႈတိူဝ်ႉၸဵပ်းသႅပ်ႇၸွမ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း။ မိူၼ်ၼင်ႇၾၢႆႇတပ်ႉပလွင်ႈၼႆၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝၢၼ်ႈတႆးလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးၸင်ႇမႃးတူင်ႉၼိုင် ၼႆသေဢဝ်မၢၵ်ႇတႃငမ်းငဝ်းလူင်သေတူၺ်း။ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈႁၼ်ၸၢဝ်းလွႆ ၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းလွႆၼႆၵေႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇ ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းလွႆဢိူဝ်ႈ၊ ဢဝ်မၢၵ်ႇတႃငမ်းငဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ်သေတူၺ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇဝၢၼ်ႈတႆးၺႃးၽဝ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႆးၺႃးၶႃႈတၢႆထႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဢမ်ႇႁိုင် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပလွင်ႈၵေႃႈ သမ်ႉၺႃးၶႃႈတၢႆထႅင်ႈ ။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၼႄၵၢင်ၸႂ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 28/5/2016

သမ်ႉထႅင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉႁၢႆၵႂႃႇၵၢင်တႃႈၵၢင်တၢင်း။ ပေႃးတူၺ်း လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈ တုမ်ႉတွပ်ႇၵၼ်သေႁဵတ်းတေႃႇၵၼ်၊ ၽႂ်ၵေႃႈႁၼ်ထိုင်မႃးၸိူင်ႉၼၼ် ။


ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇသင် သမ်ႉလႆႈၸဵပ်းသႅပ်ႇလူႉသုမ်းၸွမ်း၊ လႆႈၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ်ၸွမ်း။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်း၊ ပဵၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၵိုင်ႇလီပဵၼ်။ ဢၼ်ယၢပ်ႇသမ်ႉ ၸုမ်းဢၼ်ႁဵတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉပၢၵ်ႇ၊ လွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၼႆႉ လိူဝ်သေၵေႃႉဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် မၼ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ႁိုဝ်တေႁူႉၸွမ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽူႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ လီလႆႈဢဝ်လၢႆး ငမ်းယဵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် ။


ၵူၺ်းၵႃႈ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ သိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇၼႆႉ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်းထႅင်ႈ၊ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းထႅင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇႁၼ်တၢင်းမၼ်း။ ပေႃးဝႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇလႆႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇ။ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼင်ႇၵၼ် ၵိုင်ႇလီဢဝ်လၢႆးသိုၵ်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈၵၼ်၊ သိုၵ်းတေႃႇသိုၵ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇလီမႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢမ်ႇလီမႃးႁဵတ်းႁၢႆႉ ပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶၼိူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵွင်ႈမီးၵၢင်ႇသင် ။


ပေႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈၼႆႉ ၶွႆဝႃႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းဝႃႉၼႆႉ မီးၼႃႈလိၼ်ၵႂၢင်ႈ၊ မီးသိုၵ်းၵုမ်းၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈဝႆႉ။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၵွၼ်ႇပႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈၶႂ်ႈမီးၼႃႈလိၼ်ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸင်ႇမႃးပဵၼ်ပၼ်ႁႃလွင်ႈႁိမ်ၼႃႈလိၼ်ၵုမ်းၵမ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽူႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉယၢဝ်းဝူၼ်ႉၵႆ။ ပၼ်ႁႃဢၼ်တႅၵ်ႇငၢၵ်ႈယူႇ၊ ၽေးၾႆးလူင်ဢၼ်ငႃတေၸပ်းယူႇၼၼ်ႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းသႂ်ႇယိူဝ်ႇၾႆးမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၾႆးလုၵ်ႉထႅင်ႈ ။


မိူၼ်ၼင်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢၼ်တေယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇပလွင်ႈ/ တဢၢင်း ဢၼ်တေယႂ်ႇၶိုၼ်ႈ မႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဝႆႉပၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းပူၺ်ႈလူင်လွင်ႈပႅင်းၸင်းၵၼ်။ တေဝႆႉပၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈ လွင်ႈပႅင်းၸင်းၵၼ်ၼႄႇ၊ တေဝႆႉပၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈယူႇႁူမ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်ၼႄႇၼႆ လီလႆႈဝူၼ်ႉၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃ- ဝႃႈၼႆ ။


ပၼ်ႁႃၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ပလွင်ႈတင်းတႆးၼႆႉ ယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ (တပ်ႉမတေႃႇ) တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးသေ ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းလူင်ၺႃးၽဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 8 ၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈၺႃးၽဝ်ၸွမ်း ၼႂ်းၾႆးၼၼ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽႂ်ႁဵတ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈႁူႉယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းပၢင်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ဢမ်ႇတူၵ်ႇပႃးလွင်ႈၼႆႉၵမ်းသိုဝ်ႈ သေဢိတ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ၼႄ ၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်လိုမ်းပႅတ်ႈလွင်ႈဝႃႈ ၽူႈၶဵၼ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ၽႂ် ။


ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၶိူဝ်းတႆးလႄႈၶိူဝ်းလွႆ (တဢၢင်း)ၼႆႉ ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်မႃးလၢႆပၢၵ်ႇလၢႆႁဵင်ပီ၊ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း လၢႆးတင်ႈၸိုဝ်ႈပၼ်သဵင်လုၵ်ႈလၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ငၢႆးၵၼ်၊ တႆးႁဵတ်းပွႆး လွႆဢမ်ႇမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႆ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီး။ လွႆႁဵတ်းပွႆး တႆးဢမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူႇႁူမ်ႈတၢၼ်းၸွမ်းၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈတၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်လွင်ႈၵူဝ်လွင်ႈႁႄလူင်သေ မႃးသုမ်ႇငမ်းဝႆႉၼိူဝ်မၼ်း၊ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈလႄႈၶိူဝ်းၼိုင်ႈၼႆႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇတႃလွင်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ်သေ တူၺ်းၵၼ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႂႃႇၼႃႈ ၵေႃႈဢမ်ႇလိုမ်းလင်၊ ၵွင်ႇၵေႃႈၵတ်း၊ မႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တႃႇၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်း၊ မႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းၽဝၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ။


ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈၶိူဝ်းၸၢဝ်းလွႆလႄႈတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ တိုၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေမီးမိုဝ်းတီႈ 3 ပႂ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းယူႇ၊ ၶဝ်ႁၢင်ႈလွၵ်းဝႆႉ တႃႇတေပႂ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉတူၵ်းၼမ်ႉယွႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ တပ်ႉသိုၵ်းၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ RCSS/SSA လႄႈတင်းတပ်ႉသိုၵ်းၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ PSLF/TNLA ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႇလီလႆႈဢဝ်လၢႆး ၵတ်းယဵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလွင်ႈၼႆႉၽႂ်းၽႂ်း၊ ယူႇတီႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ။