ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/08/2014 မီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် 3 ၾၢႆႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ဝူင်ႈၵၢင် ၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) ၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶွမ်ႊမတီႊၵပ်းသၢၼ် ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း (NCCT) လႄႈ ပႃႇတီၵၢၼ်မိူင်းတင်းလၢႆ။ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸတ်းတီႈလုမ်း သုၼ်ၵၢင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မၢၼ်ႈ (MPC) ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ။

ပေႃး NCCT တင်း UPWC သွင်ၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဝၼ်းတီႈ 15 ယဝ်ႉၵေႃႈ မီးၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် တႃႇတေၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ်။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၼၢႆႁူင်သႃ ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း NCCT လၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶိူင်ႈၵိတ်ႇၶႂၢင်ဢၼ်ယႂ်ႇဢၼ်လူင်ၼႆႉ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈလႆႈယဝ်ႉ၊ ၵိုတ်းဢၼ်တေလႆႈ (လူဝ်ႇ) ဢုပ်ႇႁူဝ်ယွႆႈႁူဝ်ယႅမ်း မၼ်းၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။

တၢင်းၾၢႆႇ NCCT ယွမ်းႁပ်ႉထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ၵိုတ်းၵၢၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းတိုၵ်းတေႃး။ ၾၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၸႂ်ႉ (Ceasefire) ။ တၢင်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ UPWC ၵေႃႈယွမ်းႁပ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (Ethnic Armed Organizations (EAOs) ။ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် (Equality) ။

ၵၢၼ်မိူင်း၊ လွၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း သႃသၼႃ (Secularism) ။ (တူဝ်ယၢင်ႇ ဢမ်ႇဝႃႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃ၊ ၶရိတ်ႉယၼ်ႇ၊ မူႇသလိမ်ႇ ႁဵတ်းၵူၼ်းလူင်လႆႈၼင်ႇၵၼ်) ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယွၼ်းမႄးဝႃႈ ဢ မ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်သႃသၼႃ မႃးပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းၵၢၼ်မိူင်း။ NCCT ၵေႃႈ ႁပ်ႉယူႇ။

သွင်ၾၢႆႇလႆႈၸႂ်ဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ဝႆႉပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၽေးတၢင်းၼွၵ်ႈ။ ၾၢႆႇ UPWC သမ်ႉတၢင်ႇဝႆႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ဝႆႉပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၽေးဝၢၼ်ႈမိူင်း။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- လိူင်ႈၼႆႉ တၢင်းၼႃႈ ၸၢင်ႈမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ် ထႅင်ႈယူႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ဝႃႈတပ်ႉသိုၵ်း ဝႆႉပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၽေးဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႆၼၼ်ႉ တၢင်းၼႂ်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ တၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ ၶႂ်ႈဝႃႈ ပေႃးသူ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်း)လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်း ႁဝ်း (မၢၼ်ႈ)ၵေႃႈတေမင်သူထႅင်ႈ ၼႆၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ ဢၼ် NCCT  ဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း ဝႆႉပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၽေး တၢင်းၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈႁၼ်ဝႃႈ တၢင်းၼႂ်းၼႆႉ မီးတပ်ႉပလိၵ်ႈယူႇ- ၶႂ်ႈဝႃႈၼင်ႇၼႆ။

ဝၢႆးလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ယဝ်ႉ တေလႆႈပွင်ႇလႅင်း ၸီႉသင်ႇၵိုတ်းယိုဝ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း (ဢမ်ႇၸႂ်ႈ 48 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼင်ႇတၢင်ႇဝႆႉဢွၼ်တၢင်း) ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 5 ဝၼ်း တေလႆႈလူင်းသပ်းလႅင်းၼႄၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ NCA ။

တေၵေႃႇတင်ႈၶွမ်ႊမတီႊလၢႆဢၼ်-
a.ၶွမ်ႊမတီႊၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလွင်ႈပိူင်တိုဝ်းၵမ်သိုၵ်း (COC) ။
b.ၶွမ်ႊမတီႊပႂ်ႉတူၺ်းလွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း (JMC) ။
c.ၶွမ်ႊမတီႊၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း။
d.ၶွမ်ႊမတီႊပွင်ၵၢၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။

ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ သိုပ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်ထႅင်ႈလွင်ႈ ႁၢမ်ႈတဵၵ်းယိုတ်းတီႈလိၼ်။ “ဢမ်ႇဝႃႈယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်း သင်ၵေႃႈယဝ်ႉ” တေဢမ်ႇလႆႈႁၢမ်ႈတဵၵ်း ယိုတ်းတီႈလိၼ်၊ ၼႆႉတႄႉတၢင်း UPWC ၶဝ်ဝႃႈပႆႇလီၸႂ်ႉ။ လွင်ႈတိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၽူႈႁၢမ်းႁႅၵ်း တီႈယူႇၼႂ်းမိူင်း (IDP) ၵေႃႈ တေလႆႈပၼ်သရေႇၼႃႈတႃ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်း။ (ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ UPWC ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉ။ လွင်ႈပူတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸၼ်ႉလၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဝႆႉၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။  ၽွင်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်ယူႇၼႆႉ တၢင်းၼမ်မႆႈၸႂ် လွင်ႈၸၢင်ႈဢဝ်မၢႆမီႈ မတ်ႉတႃ 17/1 ဢဝ်လိူင်ႈတၢင်းၽိတ်း ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊  ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးတိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇၶေႃႈၼႆႉ တၢင်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇပၼ်မီး- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၽွင်းယၢမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ တေဢုပ်ႇႁင်းၵူၺ်းၶေႃၶေႃ။ လွင်ႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၸၢင်ႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇသႂ်ႇပႃး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈယင်းပႆႇလႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်- ၼႆယူႇ။

ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈဢွၵ်ႇဝႃႈ တၢင်း NCCT ယွမ်းႁပ်ႉလၵ်းၵၢၼ် 3 ပိူင် (ဢယေးတူင်းပႃး)။ ၵွပ်ႈၼၼ် တၢင်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ်- ဝႃႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇ NCCT ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် လၵ်းၵၢၼ် 3 ပိူင်ၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းႁပ်ႉၵေႃႈ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်းႁပ်ႉ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ။ လၵ်းၵၢၼ် 3 ပိူင်ၼႆႉ တေဢၢၼ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း (Political Frame work) ၵႂႃႇ။ လွင်ႈၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇႁၼ်လီ လၵ်းၵၢၼ် 3 ပိူင်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဢမ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၼ်ႈၵိုမ်း၊ သမ်ႉၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႅၵ်ႇယၢႆႈလူႉလႅဝ်။ ၵွပ်ႈသင်ဢမ်ႇၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ  လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈမၼ်ႈၵိုမ်း၊ ၵွပ်ႈသင်ဝႃႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈလူႉလႅဝ်တႅၵ်ႇယၢႆႈ- ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈ ဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးလၢႆၶေႃႈယူႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း 1.ပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်၊ ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်။ ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်ၼႆႉ UPWC ဢမ်ႇၶႂ်ႈသႂ်ႇပႃး ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင် ပႃးသုၼ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် လွင်ႈၼႆႉ တေလႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈ။

2.ပဵၼ်လွင်ႈၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇ။ တၢင်း NCCT ၶႂ်ႈသႂ်ႇ ႁၢမ်ႈတဵၵ်းၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇ။ တၢင်း UPWC ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉထွႆႈၵႂၢမ်း “တဵၵ်း” ။

3.ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၶဵတ်ႇ/လႅၼ်လိၼ် တိတ်းတေႃႇၵၼ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း၊ တေႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

4.လွင်ႈတႅပ်းတတ်းၼႆႉ တေဢဝ်သဵင်သုၼ်ႇယႂ်ႇ ဢဝ်သဵင်ၵူၼ်းၼမ်ဝႃႈႁိုဝ် ဢဝ်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်သၢၼ်ၶတ်း (Consensus) ဝႃႈႁိုဝ်။

5. ပေႃးဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းမႃး တေပဵၼ်ဢုပ်ႇ 3 ၾၢႆႇႁိုဝ် 8 ၾၢႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႅဝ်းႁူမ်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း FDA တၢင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လီမီးၼမ်လိူဝ် 3 ၾၢႆႇ၊ FDA ဝႃႈ ထုၵ်ႇႁႂ်ႈၽႂ်ၶဝ်ႈပႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈသၢမ်ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႅဝ်းႁူမ်ႈ NBF တႄႉ ၶႂ်ႈပဵၼ် 5 ၾၢႆႇ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တပ်ႉသိုၵ်း၊ သၽႃး၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ လႄႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း။ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ UPWC တၢင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႃႈ ပေႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး 8 ၸုမ်း- 1.သၽႃး။ 2.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ 3.တပ်ႉသိုၵ်း။ 4.ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း။ 5.ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ 6.ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ 7.ၸုမ်း CBO, CSO ၶဝ်။ 8.ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃၶဝ် (ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢႆးၼႆႉ UPWC တင်း NCCT ႁၼ်ဝႃႈ ပေႃးၼမ်ႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈ တူဝ်တႅၼ်းၶွင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၢင်ႈပွမ်တူဝ်ၸိမ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ- သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတၢင်ႇဢၼ် ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။

6.တေဢဝ်ၽႂ်မႃးပဵၼ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ၽူႈပၵ်းတႃပၵ်ႉတူၺ်း၊ ၽူႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁူမ်ႈႁူႉႁူမ်ႈႁၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးဢုပ်ႇၵၼ် တိုၵ်ႉမီး UN တင်းၶႄႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ မၢင်သိုဝ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶွင်ႊသီႊႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း (UNFC) ၶဝ်ႈႁႃ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇလႄႈ မၢင်ၽဝ်ႇ ၶေးတေႁႂ်ႈၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ မႃးပဵၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇလႄႈသင်၊ ၶုၼ်ထုၼ်းဢူး လႄႈသင်၊ တႃႇတေပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈႁူႉႁူမ်ႈႁၼ်သေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2011 ၵေႃႈ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ယၢမ်ႈလၢတ်ႈမႃးယူႇ။ ယၢမ်ႈဝႃႈ လီမွၵ်ႇၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ်မိၼ်းၵူဝ်ႇၼၢႆႇ- ၼႆယဝ်ႉ။

7.တႃႇတေလိုမ်ႉ/ ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း လိၵ်ႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 6 လိူၼ်ၼိုင်ႈပွင်ႈ၊ 1 ပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။

8.ၽႂ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း၊ ၸုမ်းလႂ်တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း။ (ၼႂ်းၼၼ်ႉ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ Arakan Army ဢၼ်တိုၵ်းသိုၵ်းယူႇၸွမ်း သိုၵ်းၶၢင် KIA ၊ သမ်ႉဢမ်ႇမီးတီႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ လွင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇတေပၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢမ်ႇပၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ)။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸုမ်းလႃးႁူႇ (LDU) ၊ ၸုမ်းဝႃႉ (WNO) ၶဝ် ၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပွတ်းႁွင်ႇသေ ၵႂႃႇတင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်ပေႃးတေၸၢင်ႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းလိၵ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း- ဝႃႈၼႆ။

9.တေလႆႈၶိုၼ်းမႄးဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်လွင်ႈယူႇသဝ်း ၽွင်းတိုၵ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ တေယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်။

10. လိူင်ႈ DDR 1.ပူတ်းၵွင်ႈ (Disarmament) ။ 2.ပူတ်းတပ်ႉ (Demobilization) ။ 3.ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၼႂ်းတပ်ႉမႂ်ႇဢၼ်တင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၶိုၼ်း (Reintegration) ။ လွင်ႈၼႆႉ ပႆႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ။ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလိၵ်ႈ မိူဝ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ၵမ်းတီႈ 2 ၼႂ်းလိူၼ်မေႊၼၼ်ႉ တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ DDR ၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်း မိူဝ်ႈပႆႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်၊ ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသမ်ႉဝႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၢႆးလင်တူၵ်းလူင်းၵၼ်။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ တၢင်း MPC လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/07/2014 တူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ မႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတီႈလုမ်း MPC သေ လၢတ်ႈဝႃႈ DDR ၼႆႉ ဝႆႉလိုၼ်းလင်ၵၢၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ၵေႃႈ မၼ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵမ်းၼႆႉ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ် ပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်းၵၢၼ်သင်။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ထႅင်ႈယူႇ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “တၢမ်ၼင်ႇမၢႆမီႈ” မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးသႂ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇတၢမ်မၢႆမီႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လွင်ႈၼႆႉ တၢင်း NCCT ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ်လီ။ ၼႂ်း NCCT ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင်ၼႆႉ မၼ်းတၵ်းလႆႈတၢမ်မၢႆမီႈယူႇယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢမ်ႇတၢပ်ႈသႂ်ႇ၊ ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင် ဢၼ်ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၼႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈႁပ်ႉႁွင်းပဵၼ်မၢႆမီႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တၢမ်မၢႆမီႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။

ဝၼ်းတီႈ 12/07/2014 တီႈလုမ်း MPC ၼၼ်ႉ  တူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- တႃႇတေၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးလွၵ်းပိူင်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ၊ ဢၼ်မီးလွၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ်ၼၼ်ႉ  တေဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။

ဢူးလႃႉမွင်ႇသူၺ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းပၢႆလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊၼႆႉ တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA လႆႈ၊ ၶႃႈႁဝ်းမၼ်ႈၸႂ် 95% ၊ ႁဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇ။   ႁဝ်းၵေႃႈမုင်ႈမွင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းဢၼ် ဢူးလႃႉမွင်ႇသူၺ်ႇလၢတ်ႈၼႆႉ- ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။