ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ   ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/08/2014 တင်ႈတႄႇယၢမ်း 09:00 မူင်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်း 16:00 မူင်း မီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း 3 ၾၢႆႇ ဝူင်ႈၵၢင် ၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) ၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶွမ်ႊမတီႊၵပ်းသၢၼ် ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း (NCCT) လႄႈ ပႃႇတီၵၢၼ်မိူင်းတင်းလၢႆ တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ။ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ ၸတ်းတီႈလုမ်း သုၼ်ၵၢင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မၢၼ်ႈ (MPC) ။

ၽူႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်း UPWC လိူဝ်သေသိုၵ်း ၶႂ်ႈမႃးၸေး/တူဝ်ႈၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းဢမ်ႇမႃး။ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း NCCT ၵေႃႈမႃးတူဝ်ႈၵၼ်၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တင်းမူတ်းမီး 67 ပႃႇတီႇ၊ ၶဝ်ႁွင်ႉဝွၵ်ႇထိုင် 37 ပႃႇတီႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 34 ပႃႇတီႇ။ ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈၸုမ်း NCCT ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၶွင်ႉၶမ်ယူႇမီးလၢႆလွင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈထွႆႈၵႂၢမ်း (ဝေႃႁႃရ) ။ မီးၵၢၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႃႈ လွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉယဝ်ႉ၊ တေၸႂ်ႉၵႂႃႇဝႃႈ ၵိုတ်းၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း တိုၵ်းတေႃးၵၼ်။ ၾၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ တေၸႂ်ႉ Ceasefire ၵူၺ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ဢွၼ်တၢင်းပၢင်ၵုမ် (ဝၼ်းတီႈ 18/08/2014) ၼၼ်ႉ ၼၢႆႁူင်သႃ လၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈ (လူဝ်ႇ) ဢုပ်ႇ မီး 3 ၶေႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ 1.ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ တေယူႇၵႂႃႇၵိၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်။ 2.ၸုမ်းဢၼ်တေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႆႉ တေမီးၸုမ်းလႂ်လၢႆလၢႆ၊ ၸၼ်ႉလႂ်၊ ပေႃးႁူဝ်ပဝ်ႈဢမ်ႇမႃးလႆႈ ပဵၼ်ၽႂ်ၸၢင်ႈမႃး။ 3.ပေႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း တေပႃးၸုမ်းလႂ်လၢႆလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။

ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း (ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 UPWC) လၢတ်ႈဝႃႈ-  ဢၼ်ႁဝ်းၶွင်ႉၶမ်ယူႇ 122 ၶေႃႈၼႆႉ ၵိုတ်း 31 ၶေႃႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်း 31 ၶေႃႈၼႆႉ မႃးဢုပ်ႇၵၼ် ၵိုတ်း 4-5 ၶေႃႈၵူၺ်း။ ႁဝ်းသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊသေ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈတေပဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။

လႃႉမွင်ႇသူၺ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် တၢင်းၼွၵ်ႈပၢင်ၵုမ်ဝႃႈ- ႁဝ်းတေၶိုၼ်းမႄးဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ (2014)ၼႆႉ၊ ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၼႆႉ ၸၢင်ႈယဝ်ႉလႆႈတင်းမူတ်း။ ပေႃးယဝ်ႉလႆႈၵေႃႈ ၸူဝ်ႈလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊပႆႇသဵင်ႈၼႆႉ တႃႇတေလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႆႉ သၢႆငၢႆမၼ်းမီး 95% - ဝႃႈၼႆ။

ၼၢႆႁူင်သႃ လၢတ်ႈဝႃႈ- မွၵ်ႇၼႆႉမၼ်းမီးၸေးလၢႆပိူင်လၢႆသႅၼ်း။ မွၵ်ႇၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈသႅၼ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၵီႈ ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇလူင် (ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လူင်)ၼႆႉ။ ပိူၼ်ႈဝႃႈႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႂ်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႂ်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်းလႄႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး၊ မၼ်းပဵၼ်သုၼ်ႇလႆႈဢၼ်ႁဝ်းၵိုင်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈလႃးလႃး၊ ဢဝ်လၢႆးလီၵႄႈလိတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသေ ပိူၼ်ႈဢဝ်လၢႆးႁၢႆႉၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်မႃး ၸင်ႇလႆႈမႃးလုၵ်ႉၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။

ဢူးတဵင်းၸေႃႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၾၢႆႇသၽႃးတေႁပ်ႉႁွင်း ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇ- ဝႃႈၼႆ။ ၵုၼ်ႇမေႃႇ (ၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇမေႃႇ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းၶၢင် KIA) လၢတ်ႈဝႃႈ- ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈပွင်ႉဝႃႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းမႃး 3 ပီယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈသင်ပႆႇပဵၼ်ၵၢၼ်။ ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈတႄႉမၼ်း မိူင်းပိူၼ်ႈယင်းႁဵတ်းပဵၼ် 5 ပီၵေႃႈမီး၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇလီဝႆႉၸႂ်ယၢဝ်းယၢဝ်း- ဝႃႈၼႆ။

ၾၢႆႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း တူးၵျႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၶိုတ်းၸႂ်ၶိုတ်းၶေႃးလီငၢမ်း၊ ယိၼ်းႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈႁူမ်ၸူမ်းသေ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လွင်ႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်၊ လွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းႁိုင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇႁိုင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းႁိုင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇႁိုင်သေ တိုတ်ႉႁႂ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်၊ ၶႃႈၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းၼင်ႇၼႆ- ဝႃႈၼႆ။

ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၸၢႆးၸူဝ်းဢွင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ သၢႆလႅင်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ႁိူဝ်ႈလႅင်းမႃးယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။ ၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ NDF ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇယိုဝ်ႈယိုတ်း ယိုဝ်ႈယိုတ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈသႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်းသေ ႁဵတ်းၵႂႃႇတႄႉတႄႉ- ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်ၵုမ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းဝႃႈ- လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် 3 ၾၢႆႇ- 1.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ 2.ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း။ 3.ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) တၢင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႃႈ ပေႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး 8 ၸုမ်း- 1.သၽႃး။ 2.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ 3.တပ်ႉသိုၵ်း။ 4.ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း။ 5.ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ 6.ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ 7.ၸုမ်း CBO, CSO ၶဝ်။ 8.ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃၶဝ် (ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ 8 ၶေႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်းလၢႆႇၸႃႇဢမ်ႇႁပ်ႉ။

တႅဝ်းႁူမ်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း FDA လႄႈသင်၊ NBF လႄႈသင်၊ တၢင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လီမီးၼမ်လိူဝ် 3 ၾၢႆႇ၊ ၵူၺ်းဢမ်ႇထိုင် 8 ၾၢႆႇ။  (NBF တင်း FDA ဝႃႈ ထုၵ်ႇၽႂ်မႃးထႅင်ႈ ႁႂ်ႈသၢမ်ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်း)။ တီႈပၢင်ၵုမ် ၸုမ်းတေႃႇၸုမ်း မီးၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈပၼ်ႁႃတီႈလိၼ်။ လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈ တၢင်းၵၢၼ် ၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်းၸႄႈမိူင်းၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၵေႃႈလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၵႂႃႇတူၵ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁူဝ်ၵူၼ်း 1,300,000 ပၢႆ။ ၼႂ်းၵူၼ်းလၢၼ်ႉပၢႆၼႆႉ ႁႂ်ႈၶိုင်ပွင်ပၼ်တီႈယူႇတီႈသဝ်း၊ လွင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းၼႄၼမ်ႉၼႄတူဝ်ၵႂႃႇ။ ႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လၢႆလၢႆၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေမီးတီႈယူႇတီႈသဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းပၼ်- ၼႆယူႇ။

ပႃႇတီႇတႆးလႅင် ၸၢႆးထေးဢွင်ႇ လၢတ်ႈပႃးလွင်ႈသိုၵ်းၶၢင် KIO/KIA ၵဵပ်းသိုၵ်း ၵဵပ်းငိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸုမ်းပဢူဝ်း UPNO ၶုၼ်ႇၸူဝ်းမိၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ႁၢမ်ႈၵၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းမၢႆမီႈ၊ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၸွမ်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်သင်။ ပေႃးတေပွႆႇပၼ်ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ တႃႉပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၽုၵ်ႇသေ ဢမ်ႇလီႁိုဝ်။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၢင်းသႃး ဢူးဝိၼ်းမိၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈမၢႆမီႈ ယုၵ်းယၢင်ႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈႁိပ်ႈတူၵ်းလူင်း ပဵၼ်မၢႆမီႈ- ဝႃႈၼႆ။

တူဝ်တႅၼ်းၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN) မီႊသတိူဝ်ႊ ဝီႊၵျေႊ ၼမ်ႊၿီႊယိူဝ်ႊ ၵေႃႈဢဝ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN) ၿၼ်ႊၶီႊမုၼ်ႊ မႃးဢၢၼ်ႇၼႄ။

ၼၢႆႁူင်သႃ လၢတ်ႈလူပ်းလိုၼ်းဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈဢဝ်ၵုၼ်းဢဝ်မုၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ UPWC ဝႆႉၸႂ်ၵႂၢင်ႈသေ ပိုတ်ႇတၢင်းပၼ်ႁဝ်းၶႃႈမႃး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယႃႈယႃဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈထူပ်းၺႃးယဝ်ႉ၊ သွၼ်ႇႁႂ်ႈမေႃယႃႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူတ်းယႃၵႂႃႇၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။

ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၵေႃႈဝႃႈ တင်ႈတႄႇၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ လႆႈၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ လႆႈမႃးပူၵ်းတင်ႈ ၾိင်ႈငႄႈပၢၼ်မႂ်ႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် 3 ၾၢႆႇၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈထွမ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပေႃးမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်၊ ဢၼ်ပႆႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈငႄႈပၢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။