ဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊပီ 2014 ၼႆႉမႅၼ်ႈဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်းတႆးႁဝ်း၊ တၢင်းထမ်း (လူဝ်းၵုတ်ႉတရႃ) ပဵၼ်းဝၼ်းမႃးၶပူးၸႃး(မႃၶပုၼ်ၼမီပူၸႃ)၊ တၢင်းလူၵ်ႈ(လူဝ်းၵိယ) သမ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉ ဢၼ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ- ဝၼ်းဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊၼ် (Valentine) ၼႆ။

ဝၼ်းမႃးၶပူးၸႃး ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ပုတ်ႉထၶမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵူဝ်းတမ တင်ႈၸုမ်းသင်ၶလႄႈဝၢင်း လၵ်းပိူင် (Constitution) တႃႇသင်ၶၸဝ်ႈ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်းလႄႈပဵၼ်ဝၼ်း ဢၼ်ၸၢဝ်းႁိၼ်တူ မိူင်းၵလႃးၶဝ် ဝႆႈပူးၸႃးၼမ်ႉ မႄႈၵူင်းၵႃးလႄႈၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇၼွႆႉလၢႆလၢႆတီႈ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထၶမ်းၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵူဝ်းတမႁဝ်း ပဵၼ်ၽဢရႁၼ်တႃ လႆႈၵဝ်ႈလိူၼ်တဵမ်လႄႈယူႇ သဝ်းတီႈဝတ်ႉဝေလုဝၼ် တင်းၽဢရႁၼ်တႃ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈသိသ်းၸဝ်ႈ 1250 တူၼ် ဢၼ်မီး တင်းပၺ်ၸဝၵ်ႉၵီယ 5 ၸဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈယသလႄႈတႆးၵေႃႉ  25 ၸဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၽတ်ႉတလႄႈတႆးၵေႃႉ 30 ၸဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၸဝ်ႈၸတိလ ၶိူဝ်းၵသ်ႉသပသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ 1000 ၸဝ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈဢရႁၼ်တႃၸၢဝ်း မိူင်းရႃၸၵႁ 190 ၸဝ်ႈ။

လၵ်းပိူင်သႃသၼႃ ၼႂ်းဝၼ်းမႃးၶပူးၸႃး(မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2602 ပီ) ပဵၼ်လၵ်းပိူင်သီလ သမႃထိပၺ်ၺႃ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းသၢႆၵၢင် ၼႂ်းလၵ်းထမ်းသၸ်ႉၸႃသီႇယိူင်ႈ ဢၼ်မီးဢၼတ်ႉတႃ (ၼိပ်ႉပၢၼ်း) ပဵၼ်တီႈယိူင်းမၢႆသုင်သုတ်း။ သီလ-ဝဵၼ်ႉဝႄႈၵၢၼ် ဢမ်ႇလီတင်းလူင်(သပ်ႉပပႃပသ်ႉ သဢၵရၼံ)၊ သမႃထိ- မူၼ်ႈသိူဝ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်လီ တင်းလူင် (ၵုသလသ်ႉသ ဢုပသမ်ပတႃ)၊ ပၺ်ၺႃ- ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူႉသၽႃဝသိင်ႇ တင်းလူင်(သၸိတ်ႉတပရိယူဝ်းတပၼံ)- ၸိူင်ႉၼႆ။

ဝၼ်းဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊၼ် ပဵၼ်ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉဢၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈ(ၶရိသ်ႉထဵၼ်ႊ)ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၽူႈၸိုဝ်ႈ- ဝႃႊလႅၼ်ႊထိၼသ်ႊ(Priest Valentinous) ဝႆႉၼိူဝ်ၵူၼ်းႁၵ်ႉၵၼ်(မၢဝ်ႇသၢဝ်ၵူႈႁၵ်ႉၵၼ်) မိူဝ်ႈပူၼ်ႉ မွၵ်ႈပီၶရိသ်ႊတ် 270 ၼီႈၼၼ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၶလေႃးတိဢုသ်ႊ(Cluadius) ထူၼ်ႈသွင် မိူင်း ၵရိၸ်ႊ ႁၢမ်ႈမုၼ်ၸဝ်ႈၶရိသ်ႉတ်ၶဝ် ႁဵတ်းပၢင်ၵိၼ်ၶႅၵ်ႇပၼ်ၵူႈမၢဝ်ႇသၢဝ် ၵွပ်ႈပဵၼ်ၽွင်းမီးသိုၵ်းသိူဝ်၊
ၵူဝ်ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁဵတ်းသိုၵ်း။ မုၼ်ၸဝ်ႈဝႃႊလႅၼ်ႊထိၼသ်ႊ သမ်ႉလၵ်ႉႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ၵိၼ်ၶႅၵ်ႇၵူႈ မၢဝ်ႇသၢဝ်လႄႈ ၺႃးတူသ်ႈတၢမ်ႇတၢႆ။ မိူဝ်ႈၽွင်းယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈႁၵ်ႉမႅၼ်ႈလုၵ်ႈယိင်း လဝ်းၽူႈၵုမ်းၶွၵ်ႈၶင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈၼၢင်းၵျူႊလိဢႄႊ(Julie)သေ မိူဝ်ႈဝၼ်းၶုၼ်ၵရိၸ်ႊၶဝ်ပၼ် တၢမ်ႇတၢႆတီႈမၼ်းဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသင်ႇတၢႆတီႈၵေႃႉႁၵ်ႉ မၼ်းယဝ်ႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႃႈ- ဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊၼ်(Valentine) ၼႆမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊ ရီႊလႄႈ ဝၢႆးမၼ်းတၢႆယဝ်ႉလၢႆသိပ်းပီ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢေးလူမၼ်းၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် မၵ်းမၼ်ႈဢဝ် ဝၼ်းဢၼ်မၼ်း တၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉၼႆသေ ဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်တၢင်းႁၵ်ႉမၼ်းမႃး၊ ယူႇမႃး ၸင်ႇဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ်ဝၼ်း တၢင်းႁၵ်ႉ ၶွင်ၼုမ်ႇသၢဝ်မႃးတင်းလုမ်ႈၾႃႉၸိူင်ႉၼႆ။

ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉၼုမ်ႇသၢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်လွင်ႈသၢမ်ၶမ်ႈ(ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းလိူၼ် သၢမ်မူၼ်း)၊ ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၶုၼ်သၢမ်လေႃးၵဵင်းတွင်း ဢဝ်မိတ်ႈတႅင်းတွင်ႉမၼ်းတၢႆၸွမ်း ၵေႃႉႁၵ်ႉမၼ်း ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ မိူင်းၵိုင်(ဢၼ်ထိူဝ်ၶေႃးတၢႆဢွၼ်တၢင်း)ၼၼ်ႉ။ လိူင်ႈၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉ ဢၼ်တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတင်းယိင်းလႄႈၸၢႆးၼႂ်း ၾိင်ႈၵူၼ်း(ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း) ဢၼ်တူၺ်းၼႃႈတႃ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈႁႃၵူႈႁူမ်ႈ ထူၺ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ။

ဢႃးၸၢၼ်ၼၢင်းပၶွင်ႊ ၼိမ်းမႁေမိၼ်း (ၸဝ်ႈပိုၼ်းထႆး) လၢတ်ႈဝႃႈ- ဝၼ်းလိူၼ်းသၢမ်လွင်ႈသၢမ်ၶမ်ႈၼႆႉ လီဢဝ်ပဵၼ် ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉၶွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး+ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇသွင်မၢဝ်ႇသၢဝ်ၶဝ် ၵႂႃႇယူႇ။ ႁႂ်ႈတွင်းငၢႆႈၼႆႉယင်းလီႁွင်ႉဝႃႈ- ဝၼ်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ+ သၢမ်လေႃး (U Piam+Sarmlaw Day) ၼႆပွတ်းပွတ်းၵၼ်ယူႇၼႆ။

ၶွင်ၾၢၵ်ႇဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉ- ႁၵ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လီႁၵ်ႉၸွမ်းလၵ်းထမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ-ယုမ်ႇယမ်ၼမ်ႉၸႂ်ၵၼ် (သတ်ႉထႃ)၊ ႁူႉဝႃႈဢၼ်လႂ်ၽိတ်း ဢၼ်လႂ်ထုၵ်ႇ(ပၺ်ၺႃ)၊ မီးၸႂ်ပိၼ်ႇပၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်(မဵတ်ႉတႃ)လႄႈ မီးၸႂ်ဢူတ်း ယိူၼ်ႉတေႃႇၵၼ်(ၶၼ်တီ)၊ ၼႆႉၸင်ႇပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉတႄႉ၊ (လပ်းႁူလပ်းတႃမွပ်ႈတူဝ်မွပ်ႈ ၸႂ်ႁႂ်ႈၵၼ်၊ ႁပ်ႉတၢႆတၢင်ၵၼ်၊ ႁပ်ႉတၢႆယၢမ်ႇၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉတႄႉ၊ ပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉ ၵူၼ်းယွင်ႇ- ပုထုၸ်ႉၸၼူဝ် ဢုမ်မတၵူဝ်- ၵွႆး) = ၼႂ်းထမ်မပတ ။