ဢမ်ႇပူၼ်ႉတၢင်းဝႃႈ တႆးထုၵ်ႇမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ တႆးၵူဝ်မၢၼ်ႈ သေ ဢမ်ႇႁတ်းၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ၵေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 20 ၵျူႊလၢႆႊ ပူၼ်ႉမႃးလႄႈၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး ပီ 2017 ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ထိုင်တီႈလႆႈဢွၵ်ႇမႃး ပိုၼ်ပၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21 ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼႆႉ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈထုၵ်ႇၽွင်းတၢင်သိုၵ်းၶွင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇလၢတ်ႈမႃးတီႈၽွင်းတၢင်သိုၵ်းထႆး တွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်မၢႆ 3 သေ ၵၢဝ်ႇတုၵ်းယွၼ်း ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁႂ်ႈႁုပ်ႈ ယုတ်းၵိုတ်းပၼ်။


ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉသေလၢႆၾၢႆႇဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်လႄႈမီးသဵင်သႅၼ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလၢႆႁူးလၢႆတၢင်း “ၸၢင်ႈၵူဝ်ႁဵတ်းသင်” ၼႆၵေႃႈမီး “ပေႃးၶဝ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈတိုၵ်းဢဝ်ၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ” ၼႆၵေႃႈမီး။ တၢင်းၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈၵေႃပွင်ၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈတွပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ - ဢိင်လူၺ်ႈၶေႃႈႁၢမ်ႈႁႅတ်ႉ ဢၼ်ၽွင်းတၢင်သိုၵ်း ၶွင်သိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၵၢဝ်ႇဝွၵ်ႇသင်ႇမႃးတီႈၽွင်းတၢင်သိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်းထႆးဝႃႈ ပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး တေႁဵတ်းၼႆႉ မီးၸုမ်းၼွၵ်ႈၵူတ်းမၢႆ (မၢႆမီႈ) လႄႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းဝႃႈၼႆ။ (ၶႂ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး/ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆးလႄႈၸဝ်ႈႁၢၼ် ယွင်ႁူၺ်ႈ)။


ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸို်င်ႈတႆး ပိုတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး/ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆး ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸိုင်ႈတႆး SSJAC ဢၼ်မီး [ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး/ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆး SSA/SSPP လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး SSNA (ဢၼ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ) ၶဝ်ႈပႃး]။ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႈႁူၺ်ႈ(ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) မၼ်းၸဝ်ႈယင်းလႆႈၶဝ်ႈမႃးႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇသေၵေႃႇတင်ႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢွၵ်ႇတူဝ်ၼင်ႇဢၼ် ႁၼ်မီးမႃးတႂ်ႈတႃ။ ႁူမ်ႈဝႃႈပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးဢဝ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ၸိူဝ်းယိပ်းၵၢင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉမႃး ႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်ပေႃးလႆႈၼၼ်ႉ  မၼ်းၸဝ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႄ မႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်း UNFC ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA  ၵေႃႈ ယင်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးမႃးယူႇတႃႇသေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈသင်။


ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ တၵ်းလဝ်ႈထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႄႈတီႈၵိူဝ်းၵုမ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼၢင်းဢွင်ႇ သၢၼ်းသုၵျီႇ ဢိၵ်ႇတင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇ ၵွပ်ႈသင်လႄႈႁႅတ်ႉႁၢမ်ႈ။ လိူဝ်သေပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ် ၵၢၼ်ဢွမ်ႇလွမ်ႈ ၶိုၼ်းမႄးလီၵၼ်ၼႂ်းၸၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းယဝ်ႉ ယင်းပဵၼ်ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၼႅဝ်းတၢင်းၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။


ၵူဝ်မၢၼ်ႈလႄႈဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၵဵင်ၸႂ်တေႃႇထႆးလႄႈဢမ်ႇႁဵတ်းၵူၺ်း ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းႁဵတ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ပဵၼ်တီႈပိုင်ႈဝႆႉလႄႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၵ်းၼႃႈႁၵ်းတႃၵၼၵေႃႈတၢင်းၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။


ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၽွင်းတၢင်သိုၵ်းၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ႇႁၢမ်ႈမႃးသေ ၾၢႆႇသိုၵ်းထႆးလႆႈမႃးတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းပၼ်ၼၼ်ႉ  မၼ်းၵေႃႈ ၵႂႃႇၶဝ်ႈလွၵ်းဢၼ်လၢႆၵေႃႉၶဝ်ႈၸႂ် ၵဵဝ်ႇယူင်းပႃးႁႅင်းၵၢၼ်တႆးဢၼ်ထုၵ်ႇတိၺွပ်းပူၼ်ႉမႃးလႄႈသင် ထုၵ်ႇလိုပ်ႈ ႁေႃႈဢွၵ်ႇလႄႈ သင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ၵေႃႉပွင်ႉဢွၵ်ႇမႃး-“ႁႄႈဝႃႈတႆးလႄႈထႆးပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ်ဝႃႇ-ၸိုင်သမ်ႉမႃးႁဵတ်းလႆႈ ၼိူဝ်တႆးၸိူင်ႉၼႆ” ဝႃႈၼႆၵေႃႈမီးၵေႃႈမီး။ မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ မၢၼ်ႈတိုၼ်းၼႄးထႆးၸွႆႈတႆးမႃးတႃႇသေႇ ဝႃႈတႆးထႆးၶဝ်ပဵၼ် ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ထုၵ်ႇၼႄးၼင်ႇၼႆ။ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပေႃးတႆးတင်းမၢၼ်ႈတိုၵ်းၵၼ်ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိတ်းဢိုတ်း ႁပ်းပႅတ်ႈ လၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈယွတ်ႈၾႃႉ (ႁိုဝ်) ၸဝ်ႈမွမ်ႇရတ်ႉၶျဝူင်း ပရိဝတ်းၵသဵမ်သီ (ၶိူဝ်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းတူၼ်ထီႈ 4) ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသႃမၵ်းၶီး မိူင်းၵွၵ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွပ်ႈပွလ်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈ

ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသႃမၵ်းၶီး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၵႂႃႇၻမ်းႁူဝ်ၸဝ်ႈမွမ်ၶိုၵ်းလိတ်ႉပရႃမူတ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵဝ်ႇ ၶွင်ထႆးၵေႃႉထူၼ်ႈ 13 တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ သွႆးသူၼ်ၽူး ၽွင်းသင်ၶၢၼ် လိူၼ်ႁႃႈ (သၢင်းၵျၢၼ်ႇ)

ဝၼ်းတီႈ 24 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 1993 ၶူပ်းၶွပ်ႈ 82 ပီဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈမွမ်ႇၶိုၵ်းလိတ်ႉပရႃမူတ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵဝ်ႇ ၶွင်ထႆးၵေႃႉထူၼ်ႈ 13 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသႃမၵ်းၶီးမိူင်းၵွၵ်ႇ လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈယွၼ်းပွလ်းမွပ်ႈယိုၼ်ႈ

ပေႃးတေၶိုၼ်းတူၺ်းပိုၼ်းတႆးလႄႈထႆးၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇလႅၼ်လိၼ် ၵေႃႉၽိုၼ်ၽိုၼ်။ ယွၼ်ႉၸင်ႇပဵၼ်ႁဵတ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းၾၢႆႇၽူႈလႅၼ်ပၢႆးထွႆႈၵႂၢမ်းၶွင်ထႆးၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တႆးတင်းထႆး ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇ ၶွင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ထႆးယႂ်ႇ ไทยใหญ่  ဢဝ်တူဝ် ထႆး ဢၼ်မီးယေႃးယၵ်ႉ ไทใหญ่  ၼၼ်ႉ ဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိၼ်ႇမႃး ႁွင်ႉဝႃႈ ฉาน  ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ထႆးၵေႃႈပဵၼ် သယၢမ် တႆးၵေႃႈပဵၼ် သယၢမ် SIAM မိူၼ်ၵၼ်။ မၢၼ်ႈၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ SIAM - သျှမ်း ႁိုဝ် ရှမ်း ပိၼ်ႇမႃးၾၢႆႇဢင်းၵိတ်း ပဵၼ်ၵႂႃႇ Shan ထႆးၵေႃႈမႃးဢဝ်သဵင်ဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ် ฉาน  ႁဵတ်းသင် ပေႃးၶႂ်ႈဢွၵ်ႇ ၸွမ်း ဢင်းၵိတ်း သမ်ႉဢမ်ႇဢဝ်တူဝ် ช မႃးတႅမ်ႈဝႃႈ ชาน  ၼႆလႃႇ။ တႆးႁဝ်းတႄႉ ပိူၼ်ႈပိၼ်ႇ လၢႆႈၸိုဝ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇမႃး ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဝ်းယွမ်းႁပ်ႉဢဝ်ၸွမ်းပိူၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။


ၵူၺ်းၵႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼေႇဝိၼ်းၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ 01/01/1980 တပ်ႉသိုၵ်းတႆးသဝ်းၶေႃ TIA ဢၼ် ၸဝ်ႈယွတ်ႈၾႃႉ (ႁိုဝ်) ၸဝ်ႈမွမ်ႇရတ်ႉၶျဝူင်း ပရိဝတ်းၵသဵမ်သီ (လၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆးတူၼ်ထီႈ 4) တင်းၸဝ်ႈလၢဝ်ၾႃႉ၊ ၸၢႆးဝၼ်း၊ ၸၢႆးတုၺ် ၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ် တႆး - ထႆး 80 ပၢႆၶဝ်ႈတိုၵ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။


ဝၼ်းတီႈ 24 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 1993 ၶူပ်းၶွပ်ႈ 82 ပီဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈမွမ်ႇၶိုၵ်းလိတ်ႉပရႃမူတ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵဝ်ႇၶွင်ထႆး ၵေႃႉထူၼ်ႈ 13 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသႃမၵ်းၶီးမိူင်းၵွၵ်ႇလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈယွၼ်းပွလ်းမွပ်ႉၽွလ်း ၼႂ်းတိုဝ်ႉ တၢင်းဝၼ်းၵိူတ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈလႄႈမၼ်းၸဝ်ႈသင်ႇလၢတ်ႈတေႃႇပီႈၼွင်ႉတႆးဝႃႈ - “ယိၼ်းလီၸူမ်းၸွမ်းယဝ်ႉ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး မႃးႁူမ်ႈဝၼ်းၵိူတ်ႇၵဝ်ၶႃႈ။ မိူဝ်ႈမႃးယူႇမိူင်းထႆးၵေႃႈ ယႃႇၵုမ်ႇမိုင်ႉမဝ်းမိင်း သိူဝ်းမူၼ်ႈၸွမ်းသႅင်သီသေ လိုမ်းႁၢင်ႈလိုမ်းတူဝ် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁႃငိုၼ်းႁႃတွင်း ႁႃတၢင်းႁူႉသႂ်တူဝ် ပွၵ်ႈမိူဝ်းၸွႆႈဝၢၼ်ႈၸွႆႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၸူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ယင်းပႆႇတၢႆၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈႁၼ်မိူင်းတႆးသူၵွၼ်းၶေႃလူး” ဝႃႈၼႆလႄႈလၢႆၵေႃႉ ၸိူဝ်းလႆႈယိၼ်းတုမ်ၶူၼ်ၼိူဝ်ႉပေႃးလုၵ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈယွၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ႁူႉဝႃႈ တႆးၵူႈၵေႃႉၶႂ်ႈလႆႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ငဝ်းလၢႆးလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈသူၼ်ႈသိၼ်းသၢၼ်  ၵၢၼ်ဝႆႉဝၢင်းတူဝ်ၶွင်တႆးႁဝ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈလၵ်းလႅမ် ထုၵ်ႇလႆႈႁူႉၶဝ်ႁူႉႁဝ်း ထုၵ်ႇလႆႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉလႅမ်ၶူမ်းလႅတ်းၾၢႆ မေႃယင်ႇလၢမ်းၶိုတ်းၼႃႈၶိုတ်းလင်လိုၵ်ႉလမ်ႇလႄႈ တၵ်းမီး သတိ ဝိရိယ သမႃထိ ပၺ်ၺႃ ၸင်ႇပူၼ်ႉလႆႈတူင်ႇႁႅဝ်ႉၶႂၢၵ်ႇၼၢမ်ၶိုမ်းၸိူၵ်ႈလႄႈၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင်တီႈမုင်ႈမၢႆလႆႈ။