ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၶၵ်ႉၵၢၼ်မၼ်းတိုၵ်ႉၵိုတ်းၵႆသေတႃႉ တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈႁဵတ်းလၢႆး DDR, SSR ၼၼ်ႉ တိုၼ်းထုၵ်ႇလီလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 3 ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢႆးငိုၼ်း RCSS တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။


ထၢမ်-တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆ DDR ၵေႃႈလီ၊ SSR ၵေႃႈလီ၊ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း တိုၼ်းတေႁႂ်ႈဝၢင်းၶိူင်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ RCSS ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?။


တွပ်ႇ-လွင်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၶၵ်ႉမၼ်းဝႃႈ မၼ်းပႆႇငၢႆႈငၢႆႈ။ ပႆႇငၢႆႈငၢႆႈသေတႃႉၵေႃႈ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈတႄႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေပိုတ်ႇပၢင်သွၼ် Workshop ၊ ႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်၊ တေႁွင်ႉၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးသပ်းၸႅင်ႈပၼ်ႁဝ်းၶႃႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၾၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း EAO ႁၼ်ထိုင်လႄႈ တပ်ႉမတေႃႇႁၼ်ထိုင် မၼ်းတေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်း DDR ဢွၼ်တၢင်း၊ ၸင်ႇၵွႆႈမႃး SSR ။ ပေႃးၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်း SSR ။ SSR ၼႆႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈ တေလႆႈမူၼ်ႉမႄးတွၼ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉၾၢႆႇ EAO ၵေႃႈလီ၊ ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလီ၊ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယူႇ။


ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ တပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႊၻရႄႊ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႊၻရႄႊ။ ပေႃးၾၢႆႇတပ်ႉမၢၼ်ႈသမ်ႉဝႃႈ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉပဵၼ်ယဝ်ႉလူး၊ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပႃးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉလူး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၼ်းတေလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ပဵၼ်ၶၵ်ႉပဵၼ်တွၼ်ႈ၊ မၼ်းပႆႇငၢႆႈငၢႆႈတႃႇတေဢုပ်ႇၵၼ်။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼႆႉ တေႃႈၼင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်းၵူၺ်း ႁဝ်းယင်းပႆႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်။


လွင်ႈၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆႉ မၼ်းတေၶမ်တႄႉတႄႉ။ တင်းဢၼ်ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၼ်လႄႈ ၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁၼ်ၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇၵၼ်ၾႃႉလႄႈလိၼ်၊ တေႃႈၼင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်းၵူၺ်း ႁဝ်းယင်းပႆႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ မၼ်းတေလႆႈဝူၼ်ႉဝႆႉ။ သင်ဝႃႈႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းမႃး တပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႊၻရႄႊလူး၊ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းတပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄမိူင်းတႆးၶႃႈႁႃႉ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေလႆႈဝူၼ်ႉဝႆႉၵႂႃႇထႃႈလွႆးလွႆး။


ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းတေဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပၢင် Workshop ၊ ႁွင်ႉၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်မႃးပၼ်ပၢင်သွၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းတပ်ႉၼႆႉ  မိူင်းပိူၼ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ပေႃးဝႃႈပိူၼ်ႈမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မီးပိူင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ လွင်ႈၼႆႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဝ်းၵူၺ်း ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း EAO ႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈလီ၊ ၸိူဝ်းဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇ။ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဢွၼ်ၵၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်း၊ တွၼ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆႉ ငဝ်းလၢႆးမၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ။


ထၢမ်-ဢိင်ၼိူဝ်သင်ႉလၵ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလီ၊ ဢိင်ၼိူဝ်ဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်မႃးတီႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႈလီ၊ ဢၼ်ၶႂ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈတူင်ႉတၵ်ႉသူင်ႇသင်ႇပၼ်ၽွင်ႈၶႃႈ?။


တွပ်ႇ-ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ပၢင်ၵုမ်လူင် (ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ပၢင်လူင် ၵမ်းထူၼ်ႈ 3) ဢၼ်တေမႃးထႅင်ႈ ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေဢဝ်သဵင်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵႂႃႇတၢင်ႇၶိုၼ်ႈ။ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈႁဝ်းၵူၺ်း၊ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ တေဢဝ်သဵင်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃးသေ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇဢုပ်ႇထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ သဵင်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၵမ်းၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ။


မိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇတူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈမီး ပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇမိူင်းတႆးၶေႃၶေႃႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတႃႇတေမႃးပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမိူင်းတႆး၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေမီးတီႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း။ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵေႃႈတေႃႈၼၼ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၶႂ်ႈတမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃ၊ ပၢႆးယူႇလီ၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း၊ ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် မၼ်းမီးတီႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတၢင်ႇမႃး၊ ၵၢၼ်တီႈလိၼ်ၵေႃႈတေႃႈၼၼ်။


တီႈလိၼ်မိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းၼမ်ႉၵိုၵ်းလိၼ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းမီးတီႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵူၺ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၵေႃႉၵုမ်းႁႃႉ၊ တႃႇတေၸႅၵ်ႇမႅင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၽႂ်တေၵေႃႉၵုမ်း၊ ၽႂ်တေပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင် ၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း 4-5 ႁူဝ်ၶေႃႈၼၼ်ႉ ၵၢၵ်ႇသေႃးမၼ်း မီးတီႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ။ ပိူၼ်ႈၵေႃႈဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ။


ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်း ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမႃးၸိုင် ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၵိုင်ႇလီႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တႃႇႁႂ်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်း တႃႇႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးႁဝ်း၊ ပႃးၸဵမ်ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈၼွၵ်ႈမိူင်းတႆး၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႆးတင်းသဵင်ႈ ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ထၢင်ႇႁၢင်ႈ၊ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈမီးဝႆႉပိုၼ်း၊ မီးဝႆႉလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်၊ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းတေဢမ်ႇယွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႆ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉဝႆႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ၊ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၼၼ်ႉမႃး ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈပဵၼ်သဵင်လဵဝ် ဢွၵ်ႇသဵင်လဵဝ်- ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇထိုင်တီႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း မီးၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ။


[DDR 1. Disarmament ပွင်ႇဝႃႈ ပူတ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ။ ထီႉ 2 Demobilization ပူတ်းတပ်ႉသိုၵ်း။ 3. Reintegration ပူတ်းၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၼႂ်းတပ်ႉမႂ်ႇ ဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမႂ်ႇၶိုၼ်း။ SSR-Security Sector Reform မႄးပွင်ၾၢႆႇၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ။]