တိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ သူင်ႇလူတ်ႉၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း၊ ႁႅင်းသိုၵ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လုၵ်ႉၵဵင်းတုင် မုင်ႈၼႃႈၸူးတၢင်း မၢၵ်ႇမၢင် ၾၢႆႇဢွၵ်ႇၶူင်း တိတ်းၼႃႈလိၼ်ဝႃႉ၊ ၾၢႆႇတူၵ်းၶူင်းတိတ်း ၼႃႈလိၼ်တႆး။

ဝၼ်းတီႈ 15/05/2014 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) ၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 9 မူင်းၶိုင်ႈ၊ တိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ (ၵဵင်းတုင်) သူင်ႇလူတ်ႉၵႃး တိုၵ်း ၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း၊ ၶိူင်ႈသိုၵ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တင်းႁႅင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၵဵင်းတုင်- တူၼ်ႈတီး၊ မုင်ႈၼႃႈၸူးတၢင်းၾင်ႇၶူင်း- ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေႃႉလႆႈႁၼ်ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- လႆႈႁၼ်ၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း 5 လမ်း၊ ၵႃးတၢင်ႇ ၵူၼ်းသိုၵ်း 3 လမ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵႃးတၢင်ႇမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၵႃးတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်း (ပဵၼ်ထၢင်လူင်) တင်းၵူၼ်းသိုၵ်း ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းၽွင်ႈသေ လုၵ်ႉၵဵင်းတုင်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၸွမ်းၵၼ်။ ယူဝ်ၶေးမီးၵၢၼ်သိုၵ်းၶဵင်ႈၶႅင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈ တၢင်းၵဵင်းတုင်- တူင်ႈတႃႈ- မိူင်းပဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၸမ်ၸႂ်ၾၢႆႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ငဝ်းလၢႆးသိုၵ်းသိူဝ်ၶဵင်ႈၶႅင် ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵဵင်းတုင်- တူင်ႈတႃႈ- မိူင်းပဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်း၊ ဢမ်ႇလႅပ်ႈၸႂ်ႈ။ ၵႃးသိုၵ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၼႆႉ တူဝ်ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈလႆႈႁၼ်ၸွမ်းယူႇ၊ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးသိုၵ်းၶဵင်ႈၶႅင်သေ ၵႂႃႇတၢင်းၾင်ႇၶူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႅပ်ႈၸႂ်ႈ။ ၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႅပ်ႈတေသူင်ႇၵႂႃႇဝႆႉတၢင်း ဝဵင်းမၢၵ်ႇမၢင်၊ ပေႃးၵႂႃႇဝႆႉတီႈၼၼ်ႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်တင်းဝႃႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်းပၢင်သၢင်းၵေႃႈငၢႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢမ်ႈၶူင်းသေ ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းတႆး SSPP/SSA ၵေႃႈငၢႆႈ- ဝႃႈၼႆ။

ၸႄႈဝဵင်းမၢၵ်ႇမၢင်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008  ပၼ်ဝႆႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈႁၢၼ်ႉတေႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမၢၼ်ႈ။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇမၢၼ်ႈၶႂ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇ မၢင် ပၼ်တီႈဝႃႉသေ ႁႂ်ႈဝႃႉဢဝ်ၼႃႈလိၼ် မိူင်းပွၵ်ႉ ၶိုၼ်းမွပ်ႈပၼ်တီႈမၢၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႃႉဢမ်ႇယွမ်းပၼ် မိူင်းပွၵ်ႉ တီႈမၢၼ်ႈသေ မၢၵ်ႇမၢင်ၵေႃႈ ဝႃႉဢမ်ႇဢဝ်။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈသူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်းၵႂႃႇတီႈမၢၵ်ႇမၢင် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လႅပ်ႈၸႂ်ႈယူႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမၢၵ်ႇမၢင်ၼႆႉ ယူႇၼႂ်းၵၢင်မၼ်း၊ ပေႃးတၢင်းတူၵ်းၶူင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းတႆး SSPP/SSA ၊ ပေႃးတၢင်းၼိူဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းဝႃႉပၢင်သၢင်း၊ ပေႃးမီး ပၼ်ႁႃတီႈလႂ်ၵေႃႈ သူင်ႇၵႂႃႇၸတ်းၵၢၼ်ငၢႆႈလႄႈ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ- ဝႃႈၼႆ။

တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) ၵေႃႈလီ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၵေႃႈလီ၊ ပႃးၸဵမ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ဢၼ်ၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်ထိုင်တၢင်းမိူင်းပဵင်း ပႃးတင်းပွတ်းမိူင်းငႅၼ်း/ ပႅတ်ႇၵၢင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈလီ ပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း ဢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဝႆႉၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း။