တူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း UN မႃးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၊ ၶႂ်ႈၵႂႃႇသူႇၸႂ်း ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၊ ထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၊ ႁိူၼ်းယေးဝၢၼ်ႈသူၼ်ၺႃးၽဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉၶမ်း ၵျွၵ်ႉမႄး ၵူတ်ႉၶၢႆ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢိင်ဢၢင်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ႁႄႈႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇ ။

တူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း UN ၼၢင်းယၢင်ႊႁီႊ လီႊ ႁူပ်ႉထူပ်းၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း တီႈလုမ်း UNDP ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ Photo: SAMO

ဢိင်ၼိူဝ် သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ (တပ်ႉမတေႃႇ) တင်းသိုၵ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ တူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ၵဵဝ်ႇၵပ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၢင်းယၢင်ႊႁီႊ လီႊ (Ms. Yanghee Lee) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၊ ႁူပ်ႉထူပ်းမူႇၸုမ်း ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၊ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၊ ၾၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၊ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


ၽူႈဢၼ်လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21/06/2016 ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ - မၼ်းၼၢင်းမႃးႁူပ်ႉထူပ်းႁဝ်းၶႃႈ တီႈတႃႈၵုင်ႈမိူဝ်ႈဝႃးသေ လၢတ်ႈဝႃႈ တီႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်းၶႂ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵျွၵ်ႉမႄးလႄႈၵူတ်ႉၶၢႆ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆသေ ပွင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးပၼ်မိူဝ်ႈဝႃးၵၢင်ၼႂ်ဝႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵႂႃႇ ။


ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၊ မိူင်းၶၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းၶႂ်ႈၵႂႃႇမီးယူႇလၢႆတီႈ ။ မိူင်းၶၢင်မၢင်တီႈၵေႃႈ ပၼ်ၵႂႃႇယူႇ ၊ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇမၢင်တီႈၵေႃႈ ပၼ်ၵႂႃႇယူႇ ၊ မိူၼ်ၼင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ မျိတ်ႉၵျီးၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉပၼ်ၵႂႃႇယူႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်မီးပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်မေႊသေ ၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၊ ထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ ၺႃးၽဝ်တင်းဝၢၼ်ႈ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း 64 လင် ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းလူင် ၺႃးၽဝ် ။ ဝၢၼ်ႈၶၢင် မၢၼ်ႈပဵင်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းၵူဝ်း မိူင်းၸီး ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ (ၾၢႆႇၸၢၼ်းၵူတ်ႉၶၢႆ) ဢၼ်ၺႃးၽဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇ ။


တူဝ်မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၶႂ်ႈၵႂႃႇႁႂ်ႈပေႃးထိုင်တီႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိင်ဢၢင်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇသေတႃႉ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈႁွင်ႉဢဝ် ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၊ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇႁူပ်ႉတီႈတႃႈၵုင်ႈသေ ဢုပ်ႇၵုမ်တွင်ႈထၢမ် ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈတွင်ႈထၢမ်တႅမ်ႈမၢႆၵႂႃႇ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်းၶႂ်ႈႁူႉလၢႆလၢႆလွင်ႈ - ဝႃႈၼႆ ။


ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄၵႂႃႇ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၊ ႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆးပၺ်ၺႃ ၊ ႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်ယူတ်းယႃတူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ - ယိင်းႁၢၼ်ၾႃႉ ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး (SWAN) လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ ။


ယူႇတီႈတူဝ်တႅၼ်း ၵေႃၵပ်းသၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (Tai Youth Network-TYN) တီႈတႃႈၵုင်ႈသေ ၸၢႆးဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူးၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်း ။ မၼ်းၸၢႆးလႆႈၵႂႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ ပၼ်ႁႃငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းတႆး ၊ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ဢမ်ႇမီး ။ မိူင်းတႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆး ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဢၼုၺၢတ်ႈပၼ်တႅမ်ႈ ပၢႆႉလိၵ်ႈတႆးၸွမ်းဝဵင်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈသူၼ်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ သမ်ႉၸႂ်ႉမွတ်ႇၶိုၼ်း ။ ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉၵေႃႈ ပႆႇၵႄႈလိတ်ႈသင်လႆႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ - ၸၢႆးဢွင်ႇမိၼ်ႉဢူးလၢတ်ႈ ။


မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ (22/06/2016) တေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၵႂႃႇမိူင်းရၶႅင်ႇသေ တေၵႂႃႇႁူပ်ႉတူဝ်တႅၼ်း ၸၢဝ်းရူဝ်ႊႁိၼ်ႊၵျႃႊၶဝ် တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇ - ၼႆယဝ်ႉ ။