လွင်ႈတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၶွင်ႉၶမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ လိုၼ်းသုတ်း လႆႈဢဝ်ဝႆႉတႂ်ႈၽိူၼ်ၸွမ်းၵၼ်တင်း လွင်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ပိုင်းၸႄႈမိူင်း၊ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁင်းၶေႃ။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 3 ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢႆးငိုၼ်း RCSS တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။


ထၢမ်-ထႅင်ႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႄႈလိတ်ႈၶႃႈ ဢၼ်ၶွင်ႉၶမ်ၵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႆႉ?။

တွပ်ႇ-မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႆႉ ဢၢၼ်းႁဵတ်းထိုင်ဝၼ်းတီႈ 28 ၵူၺ်း၊ 24 ထိုင် 28 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းမႃးၶမ် ဢၼ်ၼႆႉသေ လႆႈၶိုၼ်းထႅမ်ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ တေႃႇထိုင် 29 ။ ပၢင်ၵုမ် UPDJC ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းတီႈ 28 တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်းႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ၵၢင်ၶမ်ႈ 6-7 မူင်း တင်းဝၼ်း။ တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၼၼ်ႉ မၼ်းမႃးၶွင်ႉၶမ်တီႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။


ပေႃးမႃးႁုပ်ႈသေလၢတ်ႈ ၾၢႆႇပႃႇတီႇၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီ၊ ၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း EAO ၵေႃႈဝႃႈ ႁဝ်းတိုၼ်းဢမ်ႇႁၼ်လီ၊ ပေႃးမႃးသႂ်ႇ မၼ်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉလၢႆၾၢႆႇ၊ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းတိူၵ်ႈတၢင်းတၼ်ပႅတ်ႈ၊ မၼ်းတေၸၢင်ႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ် ပႆႇၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၼႆႉ ၼႆလႄႈဢမ်ႇလီသႂ်ႇ၊ တင်းၼမ်ၵေႃႈႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။


ၾၢႆႇပႃႇတီႇၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈ- "ပေႃးၼၼ်ႁဝ်းမႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈတူၺ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း မၼ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ႁႂ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း ပေႃးလီထွမ်ႇဢိတ်းၼိုင်ႈ" ၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈမီး။ ၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း EAO မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈဝႃႈ "ႁဝ်းၶႃႈၸၢမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈတူၺ်း ၼိူဝ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းတူၺ်း၊ ႁႂ်ႈၼိူဝ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ"။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းတိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်း "ႁဝ်းတႄႉတိုၼ်းယိပ်းဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်း၊ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈယႃႉ၊ ၼႆႉပဵၼ်ပိူင်တပ်ႉသိုၵ်းႁဝ်းယဝ်ႉ" ၶဝ်ၵေႃႈၶႅင်ၸိူင်ႉၼၼ်။


ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇပႃႇတီႇၵေႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉ၊ ၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း EAO ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈဝႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉ ပေႃးသႂ်ႇဢၼ်ၼႆႉ။ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈဝႃႈ တိုၼ်းတေလႆႈသႂ်ႇၼႆ မၼ်းဢဝ်မႃးပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵၼ်ပႅတ်ႈ။ ပေႃးမႃးၶမ်ၵၼ်ၵေႃႈ တီႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ UPDJC ၸင်ႇမႃးပိုတ်ႇတၢင်းဝႃႈ- "လိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေပႆႇဢဝ်ဢုပ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉဢုပ်ႇၵၼ်ပၢင်ၵုမ် တၢင်းၼႃႈ၊ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆပွၵ်ႈမႃး ႁဝ်းၸင်ႇၵွႆႈၶိုၼ်းဢုပ်ႇၵၼ်" မႃးၼႄတၢင်းၸိူင်ႉၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ လၢႆၾၢႆႇၵေႃႈၸင်ႇဝႃႈႁၼ်လီၵၼ်။


ပေႃးဢဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းဝႃႈတႄႉ ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ- "မႅၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းပႆႇတူၵ်းလူင်း ၵၼ်လႆႈၼႆၵေႃႈ တွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းတင်းမူတ်းၼႆႉ ႁဝ်းယႃႇပေဢုပ်ႇယဝ်ႉပွၵ်ႈၼႆႉ၊ ႁဝ်းဢဝ်ဝႆႉသေ၊ ႁဝ်းဢဝ်သၢမ်ႁူဝ်ၶေႃႈၵူၺ်း၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈၵၢၼ်မိူင်းမၼ်းၶမ်၊ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵေႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်မၼ်းၶမ်လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်သႂ်ႇ၊ ႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ" ႁဝ်းၶႃႈလႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼင်ႇၼႆ။


ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ တၢင်ႇၸုမ်းတၢင်ႇၵေႃႉသမ်ႉဝႃႈ- "လွင်ႈဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႆႉ ႁဝ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇဝႆႉသေတႃႉ ၼႂ်းပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊၼၼ်ႉ ဢၼ်မီးၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈမၼ်းမီးယူႇ၊ ႁဝ်းလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇၵႃႈၼၼ်ႉ" ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁၼ်လီၸိူင်ႉၼၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႃႈ လွင်ႈဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ။


ပေႃးဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၶိုၼ်းဝႃႈ- "ပေႃးဝႃႈဢဝ်လွင်ႈဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸႄႈမိူင်း (State Constitution)၊ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ (Self-determination) ၸိူဝ်းၼႆႉ 3 ဢၼ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၵိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇဢဝ်ဢုပ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇဝႆႉတင်းသၢမ်ဢၼ်၊ ဝႆႉဢုပ်ႇၵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈ"-ၼႆသေ မၼ်းဢဝ်ယဝ်ႉၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆ။


ပွင်ႇဝႃႈပေႃးႁုပ်ႈသေလၢတ်ႈၵေႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ပၢင်လူင် ၵမ်းထူၼ်ႈ 2 ၵမ်းၼႆႉ လွင်ႈဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ လွင်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸႄႈမိူင်း၊ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ 3 ဢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈမၼ်းၵိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈဢဝ်လူင်းဝႆႉတႂ်ႈၽိူၼ်ၵမ်းၼိုင်ႈ။


(ၶႅၼ်းတေႃႈပႂ်ႉသိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ လွင်ႈတႃႇတေၵေႃႇတင်ႈၸႄႈမိူင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်သင်)။