ဝၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၽွင်ႈၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈတီႈပၢင်လူင် တိုၵ်ႉၸႂ်ႉလၢႆးၸဝ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ ၵုမ်းယိပ်း၊ ပၼ်ပိုတ်ႇပၢင်လွင်းၵဵပ်းၵိၼ်ၶွၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလွင်းသုမ်း ၵွတ်းၽၢၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း ယုင်ႈယၢင်ႈ။

ပၢင်တေႃႇပၢင်လွင်းတီႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မၢၵ်ႇၶူၵ်းၶူၵ်း၊ မၢၵ်ႇၵိင်ႈ လွႆ၊ ၽၢႆႉၵိဝ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈပၼ်ပိုတ်ႇသေၵဵပ်းၵိၼ်ၶွၼ်ႇမၼ်းမႃးၸဵမ်လႂ်လႂ်ၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ဝၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈ ပႃႈတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မၢၼ်ႈလၢႆလၢႆၾၢႆႇ ယင်းတိုၵ်ႉပၼ်ပိုတ်ႇယူႇ၊ ယင်းပႆႇ မီးၵႂၢမ်းသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း၊ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလဵၼ်ႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း။

ၵူၼ်းပၢင်လူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈပွၵ်ႉ 3 ပၼ်ပိုတ်ႇပၢင်ၽၢႆႉၵိဝ်း၊ မီးၵူၼ်းၵႂႃႇတေႃႇၵၼ်တင်းၶိုၼ်း တင်းၶိုၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လၵ်ႉလဵၼ်ႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶဝ်မီးၵူၼ်းယၢမ်းပႂ်ႉၸွမ်းၵိဝ်ႇသေ ပေႃးဝႃႈ ပိူၼ်ႈလႅပ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း၊ ငဝ်းလၢႆး မၼ်းဢမ်ႇပေႃးလႅပ်ႈၸႂ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈၵိုတ်းပႅတ်ႈ။ ပၢင်မၢၵ်ႇၶူၵ်းၶူၵ်း တင်းမၢၵ်ႇၵိင်ႈလွႆ မီးတီႈတၢင်းၵႂႃႇၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း မူႇလမိၼ်းၵုၼ်း၊ တီႈၼႆႈမီးမၢၵ်ႇၵိင်ႈလွႆတႃႇသေႇ။ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းၵၢတ်ႇ ဝၼ်းၵိုၼ်းမၼ်းမီးၵူၼ်းလွင်းၼမ်၊ ပိူၼ်ႈဢဝ်ငိုၼ်း ၽုၵ်းသႂ်ႇၼိုင်ႈၵမ်းတဵမ်ပိၵ်းပိၵ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇႁၼ်တူဝ်ၸၢင်ႉတူဝ်ပႃ (တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၸႂ်ႉတေႃႇလွင်းၵၼ်)မၼ်းလႆႈ- ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၵဵပ်းၵိၼ်ၶွၼ်ႇပၢင်လွင်းပဵၼ်ၾၢႆႇပလိၵ်ႈ (ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပွၵ်ႉ)၊ ၾၢႆႇၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း (SB) ၊ ၾၢႆႇသိုၵ်း၊ ၾၢႆႇပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ၊ ၾၢႆႇႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း (လဝၵ) ၊ ၽူႈၵွၼ်း ၸႄႈဝဵင်း၊ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်း ၼႆႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၸွမ်းပၢင်လွင်း ၵူၺ်းမီးမိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းမႄႈလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၸုမ်းၶႄၾႆး၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ပၢႆးယူႇလီ- ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်းမႃး ပလိၵ်ႈၶဝ်၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းၶဝ်၊ ၾၢႆႇၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း (SB) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇမီးတီႈၼၼ်ႈ၊ ပေႃးၶဝ်လႆႈငိုၼ်းၶွၼ်ႇပၢင်လွင်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်းၼႂ်းႁၢၼ်ႉ ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်း တေႃႇၼႃႈပၢင်လွင်းၼၼ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။

ပိူင်လူင်မၼ်း ပေႃးၵူၼ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၶဝ်မႃးၵၢတ်ႇပၢင်လူင်၊ သမ်ႉမႃးဝႄႉပၢင်မၢၵ်ႇၵိင်ႈလွႆ၊ မၢင်ၵေႃႉမၢင်ၸိူဝ်းမႃး တေႃႇလွင်းသေငိုၼ်းမူတ်းပႅတ်ႈ၊ ဢၼ်ၶႂ်ႈသိုဝ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ၊ ၽိူဝ်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်း ၵေႃႈမိူဝ်း ၽိတ်းမေႃးၵၼ်တၢင်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်မႃးၼမ်ၼႅၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းပၢင်လူင်ၶဝ်ၶၢင်းဝႃႈ- ပၢင်လွင်းၼႆႉမီးမႃးၸဵမ်ႁိုင်ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇ တၵ်းသဵင်သင်၊ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈႁူႉယူႇၵေႃႈ ၵွပ်ႈသင်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးသိုပ်ႇပွႆႇဝႆႉယူႇ၊ ပႃးၸဵမ်တူဝ်ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈ တွၼ်ႈဢူးဢွင်ႇမျႅင်ႇ၊ ၵွပ်ႈသင်မၼ်းတိုၵ်ႉ ပွႆႇပၼ်မီးယူႇ၊ တေပၼ်မၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းႁိုဝ်- ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ဢူးဢွင်ႇမျႅင်ႇ လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈၶၢႆႉမႃးယူႇပၢင်လူင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းထိုဝ်ဝႃႇတ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယႂ်ႇ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ၽိတ်းၵၼ်တင်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေ လႆႈၶၢႆႉမႃးယူႇတီႈလွႆလႅမ်။ ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇၶူၵ်း ၶူၵ်း/မၢၵ်ႇၵိင်ႈလွႆ သမ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းထၢၵ်ႈ ဢွင်ႇၸူဝ်းဝိၼ်း၊ ႁိူၼ်းမၼ်းမီးတီႈ ႁိမ်း တၢင်းၽႄႁိမ်းၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း။ မၼ်းၼႆႉ ၵေႃႈလုၵ်ႉၼမ်ႉၸၢင်မႃးယူႇပၢင်လူင်။ ၽၢႆႉၵိဝ်းတႄႉလႆႈ ငိၼ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းပဵၼ်ၵျီးၵွင်ႇ၊ ပဵၼ်သၢႆလပ်ႉၸသၢမ်တူဝ်လႄႈ ၾၢႆႇယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၾၢႆႇပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇ ၸိုဝ်ႈဢူးတၢၼ်ႉၸိၼ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။